حوكومد‌اری‏ ب نێرینا میرێ باوه‌رد‌اران

حوكومد‌اری‏ ب نێرینا میرێ باوه‌رد‌اران

مقالات مرتبط

ژ ناما 53 یا نه‌ھجول به‌لاغێ. د‌ه‌ما مالكێ ئه‌شته‌ر كری والی یێ مصرێ ژێرا نڤیسیه‌.

بژاره‌ ژ جڤاتا سه‌ید‌ا سه‌ید‌ عه‌لی حوسه‌ینی بوھتی ھایژێمانا ته‌قوایێ

أَمَرَهُ بِتَقْوَى اللهِ، وَإِيثَارِ طَاعَتِهِ، وَاتِّبَاعِ مَا أَمَرَ بِهِ فِي كِتَابِهِ...

ئه‌مرێ وی دکێ ب ته‌قواتیا ئلاهی و ئه‌ڤێ کو گوهدان و طاعه‌تێ وی سه‌ر هه‌می تشتی را بگرێ و بکه‌ڤێ په‌ی وێ یا د کتێبا وی دا ده‌ستوور پێ هاتی دایین؛ ژ فه‌رز وسوننه‌تێن کو خێنجی ب عه‌مه‌ل کرنا ب وان که‌س ناگهێ به‌خته‌وه‌ری یێ و، به‌ختره‌شی چێنابێ خێنجی ب ئنکار کرن و ژناڤ برنا وان..

هه‌ر وها فه‌رمانێ ددیێ کو لبال شه‌هوه‌تان و بایێ د‌ل، نه‌فسا خوه‌ بشکێنێ و د وه‌ختێ حێچ بوونێ دا پێشیا وێ بگرێ، چکو نه‌فس د‌ائم ئه‌مرێ ب خرابی یێ دکێ، خێنجی کو خودا ل مرووڤ بێ ره‌حمێ.

.. باشترین وه‌ختا و پرترین بێهنێن عه‌مرێ خوه‌ ژ وی کاری را ڤه‌قه‌تینه‌ کو د ناڤبه‌ینا ته‌ و خودێ دایه‌، هه‌رچه‌ند کو وه‌ختێ ته‌ هه‌می ژ خودێ را یه‌، ئه‌گه‌ر نیه‌ت دورست و سه‌راست بێ و خه‌لک د‌ ئه‌منیه‌ت و سه‌لامه‌تیێ د‌ا بێ.

مه‌عه‌مله‌تا ب مه‌رحه‌مه‌ت گه‌ل خه‌لكێ

وَأَشْعِرْ قَلْبَكَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِيَّةِ، وَالْـمَحَبَّةَ لَهُمْ، وَاللُّطْفَ بِهِمْ.

وَلاَ تَكُونَنَّ عَلَيْهِمْ سَبُعاً ضَارِياً تَغْتَنِمُ أَكْلَهُمْ، فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ: إِمَّا أَخٌ لَكَ فِي الدِّينِ، وَإمّا نَظِيرٌ لَكَ فِي الْخَلْقِ...

دلووڤانیا ژ خه‌لکێ را و حه‌ز کرنا ژ وان و لوتف کرنا دگه‌ل وان بێخه‌ دلێ خوه‌، ژ وان را نه‌وه‌ک وه‌حشێن د‌رند‌ه‌ به‌ کو تو خارنا وان ژ خوه‌ را د‌ه‌رفه‌ت و فورصه‌ت بزانی، چکو ئه‌و دو ده‌سته‌نه‌: ئان د دین دا برایێ ته‌نه‌، ئان ژی د خلقه‌ت و ئافراندنێ دا ژ پێكا ته‌نه‌ و مرووڤن، وێ خه‌له‌تی ژ وان چێبن و نه‌خوه‌شی سه‌ر وان دا بێن و ب قه‌ست ئان ب نه‌زانین وێ شمتین ژی ژ وان په‌ید‌ا ببن، ڤێجا تو عه‌فووكه‌ر به‌ و ل وان ببووره‌، چه‌وا کو تو حه‌ز دکی خودێ ژی ته‌ ژ عه‌فووكرن و لێبوورینا خوه‌ به‌ھره‌مه‌ند‌ بكێ..

ژ به‌ر عه‌فوو کرنه‌کی قه‌ت پووشمان نه‌به‌ و ژ به‌ر جه‌زا دانه‌کی ژی که‌یفخوه‌ش و شاهی نه‌به‌..

پیشی گرتنا ژ حێچی و خوه‌ مه‌زنكرنێ

وَلاَ تَقُولَنَّ: إِنِّي مُؤَمَّرٌ آمُرُ فَأُطَاعُ، فَإِنَّ ذلِكَ إِدْغَالٌ فِي الْقَلْبِ، وَمَنْهَكَةٌ لِلدِّينِ، وَتَقَرُّبٌ مِنَ الْغِيَرِ...

نه‌بێژه‌ ئه‌ز سه‌ر هه‌وه‌ را مه‌، ڤێجا ئه‌زێ ده‌ستوورێ بدم و گه‌ره‌که‌ گوهداری یا من بێ کرن، چکو ئه‌و خرابی یێ د دل دا چێدکێ و سستی یێ تێخێ دین و ژناڤبرنا خوه‌شیان نێزیك د‌كێ..

ده‌ما قودره‌ت و مه‌زناهی یا ته‌ تو ب ئالیێ ته‌که‌بوور و ژ خوه‌ رازیبوونێ ڤه‌ بری، هنگێ بنێره‌ حوکم و قودره‌ت و كارینا خودا ل سه‌ر خوه كو قووه‌ت كارین و خورتیا ته‌ ژ وی یه‌،  ڤێجا ئه‌ڤ نێرین وێ سه‌رکێشی و حێچیا ته‌ د‌اخێ و ته‌ ژ دژواری یا ته‌ پاشدا بدێ و عه‌قلێ ژ سه‌رێ ته‌ فریی، وێ لته‌ بزڤرێنێ.. براستی خودا، زه‌لیلكه‌رێ زوورگووان و كێمكه‌رێ خوه‌مه‌زنكه‌را یه‌.

ھایژێمانا ئنصاف و حه‌قیێ

أَنْصِفِ اللهَ وَأَنْصِفِ النَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ، وَمِنْ خَاصَّةِ أَهْلِكَ، وَمَنْ لَكَ فِيهِ هَوىً مِنْ رَعِيَّتِكَ، فَإِنَّكَ إِلاَّ تَفْعَلْ تَظْلِمْ...

ده‌رحه‌ق خودا و خه‌لکێ و نێزیکێن خوه‌ و ئه‌و که‌سێن تو حه‌ژ وان دکی ب ئنصاف به‌ و حه‌قێ وان ئه‌دا بکه، چکو ئه‌گه‌ر تو وه‌ نه‌کی ته‌ زولم کریه‌ و که‌سێ زولمێ ل به‌نده‌یێن خودێ بکێ، خێنجی ژ عه‌ڤد‌ان، خودێ ژی دوژمنێ وی یه‌ و که‌سێ خودێ دوژمنی یێ دگه‌ل وی بکێ وێ ده‌لیلا وی پویچ بکێ و ئله‌ھ وێ د شه‌رێ وی دا بێ حه‌تا ده‌ستا ژ زولمێ بکێشێ ئان ژی ته‌وبه‌ بکێ. تشته‌ک وه‌ک زولمێ، خوه‌شییان ژناڤ نابێ و غه‌زه‌ب و عه‌زابێ خود‌ێ له‌ز نائێخێ. براستی خودا گوهلێده‌رێ گازی یا مه‌زلووما یه‌ و ئه‌وه‌ د که‌مینا زالمان دا.

رازیكرنا خه‌لكێ پێ جی كرنا عه‌د‌اله‌تێ

وَلْيَكُنْ أَحَبَّ الامُورِ إِلَيْكَ أَوْسَطُهَا فِي الْحَقِّ، وَأَعَمُّهَا فِي الْعَدْلِ، وَأَجْمَعُهَا لِرِضَى الرَّعِيَّةِ...

بلا رێکا ناڤنجی د حه‌قی یێ دا و رێک که‌تیتر دگه‌ل عه‌داله‌تێ و ئه‌وا پتر خه‌لک پێ رازی، مه‌حبووبترین کاربن لبال ته‌، چکو نه‌رازیبوونا گشتی یا خه‌لکێ، رازی بوونا مرووڤێن خاص و تایبه‌ت بێ ئه‌سه‌ر دکێ و نه‌رازیبوونا مرووڤێن تایبه‌ت ژی پێ رازی بوونا گشتێ، تێ عه‌فوو کرن و ڤه‌شارتن. د وه‌ختێ رحه‌تی یێ دا ژی بارگرانی یا چ یێک ژ خه‌لکێ ژ حوکمدار را نه‌قاسی بارگرانی یا مرووڤێن خاص و تایبه‌ته...

د حه‌قیقه‌ت دا ستوینا دین و جڤاك و کوومه‌لا موسلمانا و هیزا هه‌ر و هه‌ر حازرا د به‌رابه‌رێ دوژمن دا، هه‌ما خه‌لکێ گشتی یێ ئوممه‌تێ نه‌، ڤێچا بلا نێرینا ته‌ لوان پتر و مه‌یلا ته‌ بئالیێ وان ڤه‌ زه‌حفتر بێ.

سرڤانی

.. فَاسْتُرِ الْعَوْرَةَ مَا اسْتَطَعْتَ يَسْتُرِ اللهُ مِنْكَ ما تُحِبُّ سَتْرَهُ مِنْ رَعِيَّتِكَ.

گه‌ره‌که‌ دوورترین خه‌لک ژ ته‌ را و دوژمنترین که‌س لبال ته‌، که‌سه‌ک بێ کو ژ ھه‌مییان پتر کێماسی و عه‌یبان ژ خه‌لکێ را چێدکێ. خه‌لکێ عه‌یب و کێماسی هه‌نه‌ و حوکمدار ژ هه‌ر که‌سی موسته‌حه‌قتره‌ کو ئه‌وا کێماسیان بسترینێ وڤه‌شێرێ، ڤێجا لێ نه‌گه‌ره‌ كو تو عه‌یب و کێماسی یێن خه‌لکێ یێن خه‌فن ئه‌شکه‌ره‌ بكی‌، چکو به‌رپرسیاری یا ته‌ ئه‌وه‌ کو یا تو پێ زانی، پاقژ بکی و د‌ه‌رحه‌ق یا ژ ته‌ ڤه‌شارتی د‌ا حوكومده‌ر خود‌ایه‌؛ حه‌تا تو بکاری عه‌یب و کێماسی یێن خه‌لکێ خه‌ف بکه‌، دا خودێ ژی عه‌یب و کێماسی یێن ته‌ کو تو دخازی ژ خه‌لکێ خه‌ف بمینن، ڤه‌شێرێ..

بژارتنا ئاریكارێن بژاره‌

پیسه‌كێن كو د‌ كارێ گونه‌ھكار و زالمان د‌ا بویین شریكێ وان، ژ خوه‌ را نه‌كه‌ سرڤان، د‌ شوونا وان د‌ا باشترین كه‌سان د‌ه‌ینه‌، ژ وان که‌سێن کو د بیر و هزر و کار زانیێ دا وه‌ک وان، لێبه‌لێ پیساتی و خرابی و بارێ گونه‌هان وه‌ک وان لسه‌ر پشتا وان نه‌یی، ژ وا که‌سێن لسه‌ر زولما زالمان و گونه‌هێ گونه‌هکاران دگه‌ل وان ئاریکاری نه‌کرین؛ زه‌حمه‌تێ ڤان ژ ته‌ را سڤکتره‌ و ئاریکاری یا وان ژ ته‌ را باشتره‌ و دلووڤانی و مه‌یلا وان ژ ته‌ را پتره‌ و گرھانا وان ب خێنجی ته‌ڤه‌ كێمتره‌. ڤێجا ئه‌وا ژ خوه‌ را بكه‌ مرووڤێن تایبه‌ت ژ تنێتی یا خوه‌ و جڤاتێن خوه‌ را.

بلا سه‌راترینێ وان لبال ته‌ ئه‌و بن یێن ژ هه‌ر که‌سی پتر راسته‌ راست حه‌قی یێ ژ ته‌ را بێژن و د وان کاران دا کو خودێ ژ دووستێن خوه‌ را ناخازێ کێمتر ئاریکاریا ته‌ بکن، هه‌رچه‌ند کو ئه‌ڤ کار و ئاخفتن لته‌ نه‌خوه‌ش بێن. و خوه‌ بده‌ گه‌ل ئه‌هلێ ته‌قواتی و راستی و دورستی یێ، پاشێ ژی ئه‌وا وه‌ره‌نگ ته‌ربیه‌ و هین بکه‌ کو زێده‌ په‌صنێ ته‌ نه‌دن و ژ به‌ر کارێ پویچێ کو ته‌ نه‌کری، ته‌ شاهی و که‌یفخوه‌ش نه‌کن، چکو براستی په‌صن دانا زێده‌یێ ژ قه‌یدێ دبێ سه‌به‌بێ ژ خوه‌رازیبوونێ و مرووڤ نێزیکێ ته‌که‌بوور و سه‌رخوه‌چوونێ دکێ..

.. کار بده‌ستێن خوه‌ ژناڤ مرووڤێن خودان ته‌جربه‌ و ئه‌هلێ شه‌رم و حه‌یایێ و بنه‌مالێن قه‌نج و ناڤدار و پێشکێش د ئسلامێ د‌ا، ببژێره‌، چکو ئه‌خلاقێ وان هێژایی تره‌ و ژخوه‌شه‌رمترن و طماکارییا وان کێمتره‌ و خلاسه‌کا کار و باران باشتر دبینن و تێ دگهێن.

.. ئاریکارێن خوه‌ پێ کارێن کو ژ حوکمدارێن پێش ته‌ را کرین بجه‌ربینه‌، باشترینێ وان کو د ناڤ خه‌لکێ دا ئه‌سه‌ر و شوونه‌وارێن قه‌نج دانینه‌ و خوه‌ ئه‌مانه‌تدار دانه‌ ناس کرن، ببژێره‌، چکو ئه‌ڤاهه‌ نیشانه‌ ژ وێ چه‌ندێ را کو تو ژ خودێ را یی و خێرخازێ وی که‌سی یی ئه‌وێ ته‌ کارێ وی لخوه‌ گرتی. و لسه‌ر هه‌رکاره‌کی ژ کارێن خوه‌ یێکی ژ وان ده‌ینه‌، ئه‌وێ کو کارێن مه‌زن ئه‌وی ژ کار نائێخێ و کارێ زه‌حفی ئه‌وی په‌ریشان ناکێ. ئه‌گه‌ر د کارێ ئاریکارێن ته‌ دا کێماسیه‌ک په‌یدا ببێ و تو ژێ بێ خه‌به‌ر بی، به‌رپرسیارییا وێ ل سه‌ر ته‌یه‌ و تو ژێ مه‌سئوولی.

د‌ورستكرنا مه‌حكه‌مان

ثُمَّ اخْتَرْ لِلْحُكْمِ بَيْنَ النَّاسِ أَفْضَلَ رَعِيَّتِكَ… فَإِنَّ هذَا الدِّينَ قَدْ كَانَ أَسِيراً فِي أَيْدِي الاشْرَارِ، يُعْمَلُ فِيهِ بِالْهَوَى...

ژ حوکمد‌انا د ناڤبه‌ینا خه‌لکێ را، یێ باشتر ببژێره‌، ژ وا که‌سێن کو کار و بار طه‌نگاسی یێ ژێرا چێناکن و ژ پێک ئانینا کارێ حوکمدانێ را بکێربێ، که‌سێ کو رکه‌به‌رانی یا موخالفان دگه‌ل هه‌ڤ، ئه‌وێ غه‌زه‌ب گرتی و نه‌خوه‌ش ئه‌خلاق نه‌کێ، د خه‌له‌تی یا خوه‌ دا خوه‌ نه‌شدێنێ و زڤرینا ل حه‌قیێ ژ بوونا وی نه‌ ب زه‌حمه‌ت بێ ده‌ما ژ وی را ئه‌شکه‌ره‌ بی؛ طماهی ژ دل ده‌رانی بێ و ژ تێ گه‌هشتنا خه‌به‌ردانا را پێ لێکوولینه‌ک کێم و بێ‌ی ڤه‌ژه‌نین به‌س نه‌کێ، لازمه‌ د وه‌ختێ شوبهێ دا ژ هه‌ر که‌سی پتر های ژ خوه‌ هه‌بێ و ژ هه‌ر که‌سی پتر خوه‌ ب ده‌لیلێ بگرێ و ژ به‌ر هات و چوونا خوه‌یێ ده‌عوایێ ژ هه‌ر که‌سی کێمتر بوه‌سطهێ و د ده‌رانینا حه‌قیقه‌تێ دا ژ هه‌ر که‌سی صه‌بردارتر بێ و ده‌ما حوکم ئه‌شکه‌ره‌ بی، ب بریار ئه‌وی حوکمێ بدێ. ژ وان که‌سێن په‌صنێ زێده‌ ئه‌وی نه‌خاپێنێ و مه‌ده‌ح کرنا زه‌حفێ، مه‌یلا وی ب ئالیێ مه‌ده‌حکه‌ر ڤه‌ نه‌دێ؛ ئه‌لبه‌ت ئه‌ڤ که‌س پر کێمن.. باش باش د ڤێ مه‌سه‌لێ دا بفکره‌، چکو ئه‌ڤ دین ئه‌سیره‌ د ده‌ستێ مرووڤێ خرابکار دا؛ ئه‌و گووره‌کی هه‌وا و هه‌وه‌سا خوه‌ د وێ دا عه‌مه‌ل دکێ و د‌ین کریه‌ وه‌سیلا ده‌ستڤه‌ ئانینا دنیایێ.

ژیاند‌نا د‌ه‌ستبكاران

د رزق و مه‌عیشه‌تا د‌ستبكاران د‌ا به‌رفره‌ھی یێ ژ وان را چێکه‌، چکو زێداهی یا د رزق دا ژ وان را دبێ هێز و قووه‌ت کو خوه‌ دورست بکن و ئه‌وا ژ خارن و برنا مالێ بن ده‌ستێ وان دا بێ ئحتیاج دکێ و پاشدا ددێ. و ژ وان را ھێجه‌ت و بھانه‌ نامینن كو کێماسیێ بێخن د ئه‌مانه‌ت دا.

مه‌شوه‌ره‌ت

د‌ كاروباران د‌ا مشێوره‌ت بكه‌ لێ قه‌ت مرووڤێ به‌خیل نه‌كه‌ د‌ناڤ مه‌شوه‌ره‌تا خوه‌ را، کو ته‌ ژ دان و قه‌نجی کرنێ بدێ پاش و ژ فه‌قیره‌تی یێ بطرسێنێ، هه‌ر وها مرووڤێ طرسوونه‌ک کو ته‌ ژ کاران سست بکێ و نه‌ ژی مرووڤێ کولبوو و حه‌ریص، کو کولبووتی و طماهیێ ب ئاوایه‌ک زالمانه‌ ژ ته‌ را بخه‌ملێنێ، راستی ژی ئه‌ڤه‌ کو به‌خیله‌تی و طرسوونه‌کی و کولبووتی ئه‌و خه‌صله‌تێن موخته‌لفن کو گومانا خراب ژ خودێ ئه‌وا به‌رهه‌ڤێ سه‌ر هه‌ڤ د‌كێ.

كین ھلنه‌د‌انا ژ خه‌لكێ

أَطْلِقْ عَنِ النَّاسِ عُقْدَةَ كُلِّ حِقْد، وَاقْطَعْ عَنْكَ سَبَبَ كُلِّ وِتْر، وَتَغَابَ عَنْ كلِّ مَا لاَ يَضِحُ لَكَ …

گرێیێن کین و رکان ژ خه‌لکێ ڤه‌که‌ و ژ دل ده‌رینه‌ و كابكێن هه‌می دوژمنی‌یان ژ خوه‌ ببره‌ و خوه‌ ژ وێ یا ژ ته‌ ڤه‌شارتین بێ خه‌به‌ر بکه‌ و خوه‌ ل بێ خه‌به‌ریێ ده‌ینه‌ و گوتنا خه‌به‌رگێران ته‌صدیق نه‌که‌، چکو براستی خه‌به‌رگێر خایینه‌، هه‌رچه‌ند خوه‌ وه‌ک خێرخازان نیشان بد‌ێ.

معه‌مله‌تا گه‌ل باش و خرابان

وَلاَ يَكُونَنَّ الْـمُحْسِنُ وَالْمُسِيءُ عِنْدَكَ بِمَنْزِلَة سَوَاء...

نه‌وه‌بێ کو قه‌نجکار و خراب، لبال ته‌ د یێک مه‌رته‌بێ دا بن، چکو ئه‌ڤاهه‌ دبێ سه‌به‌ب کو ئه‌هلێ قه‌نجی یێ خوه‌ ژ قه‌نجی یێ ڤه‌دن و ژ وی را بێ مه‌یل و بێ ره‌غبه‌ت ببن و ئه‌هلێ خرابی یێ ل سه‌ر خرابیا خوه‌ شاھی ببن. دگه‌ل هه‌ر که‌سکی ئه‌وێ بکه‌ یا ئه‌وی خوه‌ پێڤه‌ گرێ دایی..

د‌ائم بنێره‌ کانێ هه‌رکه‌س ل چ کاره‌کی دا زه‌حمه‌تی لسه‌ر خوه‌ راگرتی یه‌، دا کو ئه‌و زه‌حمه‌تی یا که‌سه‌کی راگرتی تو لسه‌ر حه‌سابا که‌سه‌ک دی نه‌دانێ‌ی و کێمترێ ژ زه‌حمه‌ت و نه‌خوه‌شی یا کو راگرتی کریا وی نه‌دیێ، بلا مه‌زناهی و شه‌ره‌فا که‌سه‌کی ته‌ مه‌جبوور نه‌کێ کو تو زه‌حمه‌تا وی یا کێم مه‌زن حه‌ساب بکی و بلا بنده‌ستی و کێم بوونا که‌سه‌کی ژی، ته‌ مه‌جبوورێ وێ چه‌ندێ نه‌کێ کو تو زه‌حمه‌تا مه‌زنا وی بچووک حه‌ساب بکی.

ته‌ڤنه‌د‌انا رێچكێن قه‌نج

لاتَنْقُضْ سُنَّةً صَالِحَةً عَمِلَ بِهَا صُدُورُ هذِهِ الامَّةِ، وَاجْتَمَعتْ بِهَا الاُلْفَةُ…

رێچك و شونه‌وارا کو مه‌زنێن ڤێ ئوممه‌تێ پێ عه‌مه‌ل کرین و خه‌لک لسه‌ر وێ رێچكێ هاتی هه‌ڤ و جڤیایی و حالێ وی خوه‌ش بوویی، نه‌شکێنه‌ و رێچك و سوننه‌ته‌کی نووپه‌یدا نه‌ینه‌ کو زه‌ره‌رێ بگهێنێ رێچكێن قه‌نج یێن پێش دا، دا ڤێجا کو خێر، ژ وی كه‌سی را بێ ئه‌وێ ئه‌و رێچك ده‌ینایی و گونه‌هێ وێ ژ ته‌ را بێ ژ به‌ر کو ته‌ ئه‌و شکاندی یه‌ و ژناڤ بریه‌.

گووت‏وبێژا گه‌ل زانا و شه‌ھره‌زایان

أَكْثِرْ مُدَارَسَةَ الَعُلَمَاءِ، وَمُنَافَثَةَ  الْحُكَمَاءِ، فِي تَثْبِيتِ مَا صَلَحَ عَلَيْهِ أَمْرُ بِلاَدِكَ…

پر دگه‌ل عالمان گوتوبێژێ بكه‌ و دگه‌ل حه‌کیم و شه‌هره‌زایان بکه‌ڤه‌ خه‌به‌ردانێ..

هه‌ڤاله‌تیا قه‌نجان و ئه‌هلێ که‌ره‌مێ

خوه‌ بده‌ دگه‌ل ئه‌هلێ جامێری و خوه‌ش مێری یێ و ئه‌هلێ بنه‌مالێن قه‌نج کو ناڤدارێ ب قه‌نجی یێ نه‌، هه‌ر وها دگه‌ل جه‌سوور و سه‌خی و جامێران گرێدانێ چێکه‌، چکو ئه‌ڤ کووم، ئه‌هلێ که‌ره‌م و هێژانا و چقێن قه‌نجی و باشی یێ نه‌.

ھایژێمانا ھه‌می ئالی

اعْلَمْ أَنَّ الرَّعِيَّةَ طَبَقَاتٌ لاَ يَصْلُحُ بَعْضُهَا إلاَّ بِبَعْض، وَلاَ غِنَى بِبَعْضِهَا عَنْ بَعْض…

ئه‌ڤێ ژی بزانه‌ خه‌لک ده‌سته‌ ده‌سته‌نه‌ کو بێ‌ی ده‌سته‌یه‌کی دورستی و باشی د ناڤ ده‌ستا دی دا چێنابێ و ئه‌و ژ هه‌ڤدو بێ ئحتیاج نابن؛ ڤێجا هنه‌ک ژ وان له‌شکه‌رێ خودا نه‌ و هنه‌ک نڤیسه‌رێن گشتی و تایبه‌تن و هنه‌ک قازی یێن عه‌داله‌ت راگرن و ده‌سته‌یه‌ک کاربده‌ستێن ئنصاف و بووراندنێ نه‌ و هنه‌ک ئه‌هلێ جزیه‌ و مالیاتێ نه‌ ژ ئه‌هلێ زممێ و موسلمانان و هنه‌ک تاجر و ئه‌هلێ صه‌نعه‌تا نه‌ و هنه‌ک ژی ئه‌و ده‌ستا بنی نه‌ ژ خوه‌ی ئحتیاج و فه‌قیران، خود‌ا ژ بوونا هه‌ر یێک ژ وان، سه‌هم و به‌هره‌ک ڤه‌قه‌تاندی یه‌ و میزانا وێ د کتێبا خوه‌ دا ئان د سوننه‌تا پێغه‌مبه‌رێ خوه‌ دا صه‌لات و سه‌لامێن خود‌ێ لسه‌ر وی و ئالێ وی بن به‌یان کریه..

خه‌باتا ژ د‌ل و بێمنه‌ت

تَفَقَّدْ مِنْ أُمُورِهِمْ مَا يَتَفَقَّدُهُ الْوَالِدَانِ مِنْ وَلَدِهِمَا…

وه‌ره‌نگ ل کار و بارێ خه‌لكێ بپرسه‌ و پێ رابه‌، وه‌ک چه‌وا دێ و باب ل کارێ زارووکێ خوه‌ دپرسن و په‌ی دکه‌ڤن؛ ئه‌گه‌ر ته‌ کاره‌ک کربێ كو بووبێ سه‌به‌بێ هێز و خورتی یا وان، گه‌ره‌که‌ لبال ته‌ تشته‌ک مه‌زن نه‌یێ حه‌سابێ، هه‌ر وها ئه‌وێ دلووڤانی و قه‌نجی یا ته‌ ده‌رحه‌ق وان دا کری هه‌ر چه‌ند کێم بێ، قه‌ت‌ کێم حه‌ساب نه‌كه‌، چکو ئه‌و قه‌نجی یا ته‌ دبێ سه‌به‌ب کو خێرخازی یا خوه‌ ژ ته‌ نه‌دن پاش و ده‌رحه‌ق ته‌ دا گومانا قه‌نج په‌یدا بکن.

.. نه‌وه‌بێ تو پێ قه‌نجی یا خوه‌ منه‌تێ ل خه‌لکێ بکی، ئان ئه‌وا ته‌ ژ وان را کری مه‌زن بحه‌سبینی، ئان سووز و وه‌عده‌یه‌کی بدی و به‌رڤاژیێ وی بکی، چکو منه‌ت کرن قه‌نجی یێ پویچ دکێ و مه‌زن حه‌ساب کرنا کاران، رووناهییا حه‌قی یێ دطه‌مرێنێ، سووز شکاندن ژی دبێ سه‌به‌بێ غه‌زه‌با خودێ و خه‌لکێ، خودێ ته‌عالا که‌ره‌م كریه‌: «ئه‌ڤاهه‌ کو هوون ئه‌وێ بێژن یا هوون پێ عه‌مه‌ل نه‌کن، دبێ سه‌به‌بێ غه‌زه‌با خودێ یا مه‌زن» صه‌ف/ 3

تشتا تو ددی ب دلخوه‌شی بده‌ (بێ منه‌ت و بێ زه‌حمه‌ت) و ئه‌گه‌ر تو نه‌دی ژی بلا نه‌دان، دگه‌ل دلووڤانی و عوزر خوه‌ستنێ بێ.

د‌یتنا كارێن ھویر و گر

وَلاَ تَدَعْ تَفَقُّدَ لَطيِفِ أُمُورِهِمُ اتِّكَالاً عَلَى جَسِيمِهَا…

نه‌گه‌ره‌ک پێ بهانا ڤێ چه‌ندێ کو تو مژوولێ کاره‌ک مه‌زن بوویی، تو ژ کارێ بچووکێ وان غافل و بێ خه‌به‌ر بمینی، چکو براستی قه‌نجی یا ته‌ یا بچووک جهه‌ک ژێرا هه‌یه‌ کو فه‌یدێ ژێ دبن و ژ کارێ ته‌ یێ گرنگ و مه‌زن را ژی جهه‌ک هه‌یه‌ کو ژ وێ بێ ئحتیاج نابن.

.. بلا سه‌ر خوه‌ چوون و غوروور ته‌ ژ وان بێ خه‌به‌ر نه‌کێ، چکو ھێجه‌ت و بهانا مژوول بوونا ب کارێن مه‌زنڤه‌ و ده‌ست کشاندنا ژ کارێ بچووک و هویر، قه‌ت ژ ته‌ نایێ قه‌بوول کرن.

قیمه‌تگرتن ژ خه‌لكێ را

.. فَافْسَحْ فِي آمَالِهِمْ، وَوَاصِلْ فِي حُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِمْ…

دلووڤانی و مه‌رحه‌مه‌تا ته،‌ د‌لان بئالیێ ته‌ڤه‌ رادکشێ، شاهی یا والییان راگرتنا عه‌داله‌تێ د وه‌لات دا یه‌ و ئه‌ڤاھه‌یه‌ كو پێ بحه‌سن خه‌لك حه‌ژ وان د‌كن، دووستی و حه‌ز کرن ژی په‌یدا نابێ خێنجی پێ خوه‌شی و سه‌لامه‌تی یا دلێ وان. خێرخازی یا وان ژی بجی نینه‌ نه‌حه‌تا ل دوورا والیان به‌رهه‌ڤ ببن و بارێ ده‌وله‌تا وی لسه‌ر پشتا خوه‌ گران نه‌زانن و درێژبوونا زه‌مانێ سه‌رووکاتی یا وی ژ وان را نه‌خوه‌ش نه‌بێ؛ ڤێجا به‌راهی یا هێڤی یێن وان ڤه‌که‌ و د‌ائم په‌صنێ وان بد‌ه‌ و ب قه‌نجی مه‌د‌حێ وان بكه‌ و زه‌حمه‌تی یێن دیتین بینه‌ سه‌ر زمان، چکو بیر ئانینا کارێن وان یێن قه‌نج مێرباشان رادکێ و ئه‌وێن ژ کار پاشدا مایین ژ كاران را د‌لخوه‌ش د‌كێ.

چاڤد‌ێریا ل سه‌ر كاربد‌ه‌ستان

ثُمَّ تَفَقَّدْ أَعْمَالَهُمْ، وَابْعَثِ الْعُيُونَ مِنْ أَهْلِ الصِّدْقِ وَالوَفَاءِ عَلَيْهِمْ…

های ژ کار و بارێ وان هه‌به‌ و ژناڤ مرووڤێن دورست و ئه‌هلێ وه‌فاداری یێ، چاڤدێران لسه‌ر وان ده‌ینه‌، چکو های ژێ مانا ته‌ یا خه‌ف ژ کار و بارێن وان، وێ ئه‌وا های بدێ ژ ئه‌مانه‌تداری و خوه‌ش بووراندنێ را دگه‌ل خه‌لکێ؛ هویر هویر های ژ ئاریکار و به‌رده‌ستکێن خوه‌ ژی هه‌به‌، ئه‌گه‌ر یێک ژ وان ده‌س ئاڤێت خیانه‌تێ و خه‌به‌رێن کو ژ چاڤدێرێن ته‌ گه‌هشتین، ئه‌و خیانه‌ت راست ده‌رانین، ژ وان ئاخفتن و خه‌به‌ران، بناڤێ شاهد به‌هرێ وه‌رگره‌ و بێ موهله‌ت جه‌زایێ به‌ده‌نی بدیێ، ئه‌و سه‌روه‌ت و هه‌یی یا کو ب رێکا مه‌قام و روتبا خوه‌ڤه‌ بده‌ستڤه‌ ئانیی، ژێ بگره‌ و وێ ده‌رحه‌قێ دا ژێ پرسیار بکه‌ و ئه‌وی زه‌لیل بکه‌ و داغ و نیشانا خیانه‌تێ ده‌ینه‌ سه‌ر و رستکا هه‌تک چوونێ و توهمێ بکه‌ سطووێ وی دا.

ئاگاھكرنا كاربد‌ه‌ستان

هنه‌ک ژ کارێن ته‌ هه‌نه‌ کو لازمه‌ تو بخوه‌ پێ رابی: یێک ژ وان جه‌واب دانا کاربده‌ستانه‌ ده‌ما به‌رده‌ستکێن ته‌ نه‌کار بن جه‌واب بدن.

ئاڤه‌د‌انی، پاشێ مالیات

وَلْيَكُنْ نَظَرُكَ فِي عِمَارَةِ الاَرْضِ أَبْلَغَ مِنْ نَظَرِكَ فِي اسْتِجْلاَبِ الْخَرَاجِ...

های ژ کار و بارێ مالیاتێ بمینه‌، ب ئاوایه‌کی کو موناسبێ حالێ ئه‌هلێ وێ بێ.. چکو راستی ئه‌ڤه‌ کو ژیانا خه‌لکێ هه‌می یێ لسه‌ر مالیاتێ و ئه‌هلێ وێ یه‌. و پتر ژ ده‌ستڤه‌ ئانینا مالیلت و خه‌راجێ بلا تو ل فکرا ئاڤا کرنا عه‌ردێ دا بی، چکو خێنجی ب ئاڤا کرنا عه‌ردێ مالییات نایێ ده‌ست و که‌سێ مالیاتێ بخازێ و عه‌ردێ ئاڤا نه‌کێ ئه‌وی باژار و خه‌لک ته‌له‌ف کرنه‌ و ژناڤ برنه‌ و کار و بارێ وی سه‌راست نابێ ژ کێمه‌کی پێڤه..

موحه‌قه‌ق بلا کێم کرنا ژ مالییاتێ لته‌ گران نه‌یێ؛ چکو ئه‌و خه‌زنه‌ و زه‌خیره‌یه‌که‌ کو وێ پێ ئاڤا کرنا وه‌لاتێ ته‌ و خه‌ملاند‌نا حوکمه‌تا ته‌ لته‌ بزڤرینن. دگه‌ل ڤێ ژی هنگێ ته‌ په‌صن د‌انا وان بقه‌نجی بئالیێ خوه‌ڤه‌ کێشایه‌ و بوویه‌ سه‌به‌بێ شاهی و خوه‌شیا دلێ ته‌ کو ته‌ عه‌داله‌ت د ناڤ وان دا به‌رفره‌ھ کریه‌؛ ھنگێ‌ پێ زێده‌ کرن و به‌رفره‌ھ کرنا رحه‌تی و خوه‌شیێ د‌ناڤ وان د‌ا ته‌ قووه‌تا وان یا پر و زه‌حفی ژ خوه‌ره‌ كریه‌ پشته‌ك‌ و پێ وێ عه‌داله‌تا خوه‌ د ناڤ وان دا کو باوه‌ریا وان بته‌ ئانیه‌ و پێ خوه‌ش بووراندنا ته‌ دگه‌ل وان، ته‌ ژ خوه‌ را د ناڤ وان دا پالگه‌هه‌ک قاییم چێکریه‌. چێدبێ کو هنه‌ک کار بێن پێش کو ئه‌گه‌ر تو ژناڤ برنا موشکلێ ب هێڤیا وانڤه‌ بهێلی، وێ ب دله‌ک خوه‌ش ئه‌وێ پێک بینن، چکو ئه‌گه‌ر وه‌لات ئاڤا ببێ تو چ ته‌کلیفێ ل خه‌لکێ وێ بکی وێ پێک بینن، ئه‌ڤ کاڤل بوونا وه‌لاته‌ کو دبێ سه‌به‌بێ ده‌ست طه‌نگی یا خه‌لکێ. و خه‌لک هنگێ فه‌قیر و موحتاج دبن کو داخازا بلندا والی و حوکمداران ببێ کووم کرنا مال..

چاره‌د‌یتنا ژ د‌ژواریان را

ده‌ما کاره‌ک ژ ته‌ را دژوار بوو و شوبهه‌ تێدا چێبوو، د وی کاری دا به‌رێ خوه‌ بده‌ خودا و پێغه‌مبه‌رێ وی، چکو خودێ ته‌عالا گووتیه‌ وێ کووما کو سه‌راستی یا وان خوه‌ستی: «ئه‌ی گه‌لی که‌سێن هه‌وه‌ باوه‌ری ئانیی، گوهداری یا خودێ بکن و گوهداری یا پێغه‌مبه‌رێ وی بکن و یا سه‌رووکێ خوه‌ ژی کو ژ هه‌وه‌ بخوه‌ یه‌، ڤێجا ئه‌گه‌ر هه‌وه‌ د تشته‌كی دا ئختلاف کر، ئه‌وێ ب ئالیێ خودێ و پێغه‌مبه‌رڤه‌ بدن» نساء/ 59. ڤێجا زڤراندنا ل خودێ ئه‌وه‌ ب ئایه‌تێن موحکه‌مێ کتێبا وی، بێ گرتن و زڤراندنا ل پێغه‌مبه‌ر (ص) ژی گرتنا ب سوننه‌تا وی یه‌ ئه‌وا تفاق لسه‌ر هاتی کرن و ئختلاف تێدا نه‌یی‌.

د‌ورستكرنا ئقتصاد‌ێ

ده‌رحه‌ق تاجر و صه‌نعه‌تکه‌ران دا شیره‌تا باشیێ ل کاربده‌ستێن خوه‌ بکه‌؛ چ ئه‌وێن ل جهه‌کی سه‌کنیی نه‌ و چ ئه‌وێن پێ سه‌رمایا خوه‌ هرڤه‌ وێڤه‌ دچن و ب هێزا به‌ده‌نا خوه‌ تشته‌کی بده‌ستڤه‌ تینن، چکو ئه‌و هه‌ڤیر و مایا مه‌نفیعه‌تا نه‌ و سه‌به‌بێن به‌رفره‌ھی و رحه‌تی یێ نه..

لێ ئه‌ڤ ژی ھه‌یه‌ كو تشتا ژ خوه‌ ره‌ ڤه‌دقه‌تینن و گووره‌کی ڤیانا خوه‌ ژ تشتێن خوه‌ را قیمه‌ت داتینن و ئه‌ڤاهه‌ ده‌رگه‌هێ زه‌ره‌رگهاندنا خه‌لکێ یه‌ و کێماسی یه‌ ژ حوکمدارا ره‌، ڤێجا تو پێشیێ ل ئحتکارێ بگره‌، چکو براستی پێغه‌مبه‌رێ خودێ صه‌لات و سه‌لامێن خود‌ێ لسه‌ر وی و ئالێ وی بن پێشی لێ گرتیه‌.

و بلا کرین فرووتن ب رحه‌تێ چێبێ، لسه‌ر کێشه‌ک و ته‌رازوویێن عه‌داله‌تێ، ب ئاوایه‌کی کو د بهایێ وێ دا نه‌ زه‌ره‌ر ل فرووشه‌نده‌ ببێ و نه‌ ژی نه‌حه‌قی ل بکر بێ کرن، ڤێجا پشتی کو ته‌ ژ ئحتکارێ نه‌هی کر ئه‌گه‌ر دیسا هنه‌کا ئه‌و کار کر، جه‌زایێ وی بدیێ، لێ نه‌ ب زێده‌گاڤی.

ھایژێمانا ژار و به‌له‌نگازان

ثُمَّ اللهَ اللهَ فِي الطَّبَقَةِ السُّفْلَى مِنَ الَّذِينَ لاَ حِيلَةَ لَهُمْ وَالْمَسَاكِين وَالْـمُحْتَاجِينَ وَأَهْلِ الْبُؤْسَى…

خودێ بینن بیرا خوه‌، خود‌ێ؛ ده‌رحه‌ق بنده‌ستا د‌ا، ژ وایێن بێ چاره‌؛ ئه‌وێن نه‌دار و موحتاج و ژار و به‌له‌نگاز، چکو د ناڤ ڤێ ده‌سته‌ و ته‌به‌قێ دا نه‌دارێن وه‌ره‌نگ هه‌نه‌ کو ده‌ستێ خوه‌ لبه‌ر ڤی و یێ دی ڤه‌دکن و هنه‌ک ژی هه‌ر چه‌ند موحتاجن، لێ شه‌رم دکن خوه‌ستنێ بکن، خودا ژ وان را حه‌قه‌ک دانیه‌ و ژ ته‌ خوه‌ستی یه‌ کو تو های ژێ بمینی، تو ژی های ژێ بمینه‌؛ و ژ به‌یتولمالا د ده‌ستێ ته‌ دا، به‌هره‌کی ژ وان را ڤه‌قه‌تینه..

فَلاَ تُشْخِصْ هَمَّكَ عَنْهُمْ...

ڤێجا به‌رێ خوه‌ ژ پێک ئانینا ئحتیاجی یێن وان نه‌زڤرینه‌ و ب ته‌که‌ببور روویێ خوه‌ ل وان نه‌که‌ گرێ و خوه‌ ل وان که‌سان بکه‌ خوه‌یی ئه‌وێن ده‌ستێ وان ناگیژێ ته‌ و لبه‌ر چاڤان هویر تێن دیتن و خه‌لک ئه‌وا کێم حه‌ساب دکن.

فَفَرِّغْ لاُولئِكَ ثِقَتَكَ مِنْ أَهْلِ الْخَشْيَةِ وَالتَّوَاضُع...

هنه‌ک یێن باوه‌ریا ته‌ ب وان بێ ژ پێک ئانینا کار و بارێ وان را ڤه‌قه‌تینه‌ و بکه‌ به‌رپرسیار، ژ وا یێن ژ خودێ طرس و ئه‌هلێ ته‌وازوعێ، دا وه‌زع و حالێ وان ژ ته‌ را بێژن.

اعْمَلْ فِيهِمْ بَالاِعْذَارِ إِلَى اللهِ تَعَالَى...

ده‌رحه‌ق وان دا وه‌ره‌نگ کار بکه‌ کو عوزرێ ته‌ بێ قه‌بوول کرن د وێ رووژێ دا کو تو لقایێ خودایێ خوه‌ ببی، چکو د ناڤ خه‌لکێ دا ئه‌ڤ کووم، پتر موحتاجن کو ئنصاف گه‌ل وان بێ کرن، ڤێجا بلا ته‌ ده‌رحه‌ق ئه‌دا کرنا حه‌قێ هه‌ر یێک ژ ڤان دا لبال خودێ عوزر و ده‌لیله‌ک هه‌بێ.

.. سووزا خوه‌ پێک بینه‌ ده‌رحه‌ق یه‌تیمان و پیرێن ژ کارکه‌تی دا کو بێ چاره‌نه‌ و ده‌ستێ خوه‌ستنێ لبه‌ر که‌سی ڤه‌نادن.

د‌ید‌ارا راسته‌راست گه‌ل جڤاكێ

وَاجْعلْ لِذَوِي الْحَاجَاتِ مِنْكَ قِسْماً تُفَرِّغُ لَهُمْ فِيهِ شَخْصَكَ، وَتَجْلِسُ لَهُمْ مَجْلِساً عَامّاً... وَتُقعِدُ عَنْهُمْ جُنْدَكَ وَأَعْوَانَكَ مِنْ أَحْرَاسِكَ وَشُرَطِكَ، حَتَّى يُكَلِّمَكَ مُتَكَلِّمُهُمْ غَيْرَ مُتَعْتِع…

هنه‌ک ژ وه‌ختێ خوه‌ ڤه‌قه‌تینه‌ ژ وان که‌سان را کو موحتاجێ ته‌نه‌، دگه‌ل وان د جڤاتا گشتی دا روونێ و تو بخوه‌ موشکلاتێن وان حه‌ل بکه‌ و پێ رابه‌، د وێ جڤاتێ دا ژ وی خودایی را کو تو خولقاندی یی د‌لنزم به‌ و خوه‌ بشکینه‌ و له‌شکه‌ر و ئاریکارێن خوه‌ کو ته‌ دپارێزن، ژ وان دوور بکه‌ دا حه‌چی که‌سێ بخازێ بئاخڤێ بێ‌ی وێ چه‌ندێ کو زمانێ وی بێ گرتن و لال ببێ و بێ‌ی طرس و سه‌هو گووتنا خوه‌ بێژێ و بدێ ده‌ر..

هه‌ر وها نه‌زانی و نه‌کارینا وان د خه‌به‌ردانێ دا راگره‌ و بێهن طه‌نگی و ته‌که‌بوورا خوه‌ ژ وان دوور بگره‌ دا خودا ده‌رگه‌هێن ره‌حمه‌تا خوه‌ لبه‌ر ته‌ ڤه‌کێ و خێرا گوهدان و طاعه‌تێ خوه‌ ژ ته‌ را بنڤیسێ.

.. ھنگێ كو ئاریكارێن ته‌ خوه‌ ژ خه‌لكێ بێھن ته‌نگ د‌كن ڤێجا ئه‌و تێن بال ته‌، ئحتییاج و نیازا وان راكه. کارێ هه‌ر رووژ، د وێ رووژێ دا پێک بینه‌ چکو هه‌ر رووژه‌کی کارێ تایبه‌تێ خوه‌ ھه‌یه‌.

جڤاتگرتنا گه‌ل خه‌لكێ

فَلاَ تُطَوِّلَنَّ احْتِجَابَكَ عَنْ رَعِيَّتِكَ، فَإِنَّ احْتِجَابَ الْوُلاَةِ عَنِ الرَّعِيَّةِ شُعْبَةٌ مِنَ الضِّيقِ، وَقِلَّةُ عِلْم بِالامُورِ…

نه‌وه‌بێ تو پر خوه‌ ژ خه‌لکێ خه‌ف بکی، چکو خوه‌ ڤه‌شارتنا حوکمداران ژ خه‌لکێ، ژ به‌ر بێهن طه‌نگی یێ یه‌ و دبێ سه‌به‌بێ کێم خه‌به‌ری یا ژ کار و باران، ئه‌گه‌ر حوکمدار خوه‌ ژ خه‌لکێ ڤه‌شێرێ دبێ سه‌به‌ب کو خه‌لک ژ خه‌به‌رێن پشت په‌ردێ دا بێ خه‌به‌ر بمینن، ژ به‌ر ڤێ یێکێ ژی کارێن مه‌زن و گرنگ وێ د نه‌زه‌را وان دا بچووک و بێ ئه‌هه‌میه‌ت ببێ و کارێن بچووک ژی وێ مه‌زن بێن دیتن، وێ سپه‌حی، کرێت و کرێت سه‌حی بێ دیتن و وێ حه‌ق و باطل ته‌ڤهه‌ڤ ببێ. چکو حوکمدار ئنسانه‌ و نکارێ ژ کارێ خه‌لکێ یێ نه‌به‌رچاڤ ئاگاھ ببێ و پێ بحه‌سهێ، ئه‌و نیشان ژی لسه‌ر حه‌قی یێ نینن کو پێ وێ ئه‌شکالێن راستی یێ ژ ده‌ره‌وێ بێن ناس کرن. هندیکه‌ تویی، تو یێک ژ ڤان دو که‌سایی: ئان تو ئه‌و که‌سی یێ د پێک ئانینا حه‌قی یێ دا ده‌ست ڤه‌کری و سه‌خی، ڤێجا هنگێ چره‌ تێ خوه‌ خه‌ف بکی و خوه‌ پاشدا بدی ژ پێک ئانینا وی حه‌قێ واجبێ لسه‌ر ته‌ هه‌یی و ئه‌وی کارێ هێژایی یێ کو لازمه‌ تو بکی. ئان ژی تو که‌سه‌کی کو تو قه‌ چ هێڤی و ئحتیاجه‌کی ناینی جی، د ڤی حالی دا ژی ئێدی خه‌لک تشته‌کی ژ ته‌ ناخازن و ژ ئاریکاری یا ته‌ بێ هێڤی نه‌؛ ئه‌ڤاهه‌ ژی د حاله‌کی دایه‌ کو ئحتیاجی یا خه‌لکێ ژ ته‌ را زه‌حمه‌ت و نه‌رحه‌تی یه‌کی چێناکێ، چکو ئه‌وا ژ ته‌ دخازن، ئان شکایه‌ته‌که‌ ژ به‌ر زولمه‌کی و ئان ژی داخازا عه‌داله‌تێ یه‌ د مه‌عه‌مله‌ته‌کی دا.

ئه‌خلاقێ حوكومد‌اران د‌گه‌ل مروڤێن وی

والی مرووڤێن خوه‌ یێن تایبه‌ت و سڕڤان هه‌نه‌ کو خوه‌ سه‌ر خه‌لكێ را زانن و ده‌ست درێژیێ د‌كن‌ و د دان و سطاندنێ دا کێم ئنصافن، ڤێجا تو کووک و ره‌یێ وێ، پێ قه‌ت کرنا سه‌به‌بێن ‌وی حال و وه‌زعی هلکه‌ و ببره‌، عه‌رده‌کی نه‌ده‌ چ یێک ژ دووروبه‌ری و مرووڤێن خوه‌، نه‌وه‌بێ ژ به‌ر نێزیکی یا دگه‌ل ته‌ هه‌یین قراره‌کی ده‌ینن کو خوه‌یێن عه‌ردێن دوورا وان د به‌هره‌ک یا ئاڤێ دا ئان د‌ کاره‌کی د‌ا کو لازمه‌ ب شریکاتی بکن، زه‌ره‌رێ بگهێنن و بخازن بارێ زه‌حمه‌تێ خوه‌ ل وان بار بکن، ڤێجا خوه‌شی ببێ نه‌صیبێ وان و شه‌رم و عارا وێ د دنیا و ئاخره‌تێ دا ببێ به‌هرا ته‌.

پێک ئانینا حه‌قی یێ لازم بزانه‌ ده‌رحه‌ق هه‌ر که‌سی دا، چ مرووڤێن ته‌ بن و چ غه‌ریب و، د ڤی کاری دا صه‌بردار به‌ کو خودێ وێ کریا صه‌بردارییا ته‌ بدێ ته‌، هه‌رچه‌ند د پێک ئانینا عه‌داله‌تێ دا مرووڤ و نێزیکێن ته‌ زه‌ره‌رێ ببینن. ڤێجا به‌رێ ته‌ ل عاقبه‌ت و خلاسه‌کێ بێ، هه‌ر چه‌ند راگرتنا وێ ژ ته‌ را گران بێ، چکو ئه‌و عاقبه‌ته‌ک قه‌نج و هێژایی یه‌.

به‌رسڤا گووتنێن جڤاكێ

وَإِنْ ظَنَّتِ الرَّعِيَّةُ بِكَ حَيْفاً، فَأَصْحِرْ لَهُمْ بِعُذْرِكَ، وَاعْدِلْ عَنكَ ظُنُونَهُمْ بِإِصْحَارِكَ…

ئه‌گه‌ر خه‌لکێ گومانا خوه‌هری و زولمێ ژ ته‌ برن، تو عوزرێ خوه‌ ئه‌شکه‌ره‌ بکه‌ ل مه‌یدانێ و پێ ڤی کاری ژ گومانا وان یا خراب کێم بکه‌، چکو ئه‌گه‌ر تو وها بکی ته‌ نه‌فسا خوه‌ ته‌ربیه‌ کریه‌ و د‌گه‌ل خه‌لکێ بووراندییه‌ و عوزر ئانینا ته‌ دبێ سه‌به‌ب کو تو بگهێی مه‌خسه‌دا خوه‌ و ئه‌و ژی بگهێن حه‌قیێ و لسه‌ر بێن راگرتن.

تایبه‌تی یێن حوكومد‌ارێ د‌یند‌ار

ئاشتی‏خازی و ھای‏ژخوه‌مان

ئه‌گه‌ر دوژمنێ ته‌ ژ بوونا ل هه‌ڤ هاتن و ئاشتیێ گازی ته‌ کر، به‌رێ خوه‌ ژێ نه‌زڤرینه، چکو رازی بوونا خودا د وێ دایه‌. راستی ئه‌ڤه‌ کو رحه‌تی یا له‌شکه‌ر.. و ئێمناهی یا مه‌مله‌که‌ت د صولح و ئاشتیێ دا یه‌، لێبه‌لێ پشتی قرارا صولح و ئاشتیێ های ژ دوژمن هه‌به‌ و خوه‌ بپارێزه‌، چکو جارنا خوه‌ نێزیک دکێ دا کو ته‌ بێخێ ناڤ بێ خه‌به‌ری و غه‌فله‌تێ را.. دوور بنێره‌ و د وێ مه‌سه‌لێ دا گومانا قه‌نج ده‌ینه‌ ئالیه‌کی.

ھای‏ژێ‏مانا سووز و قراران

ئه‌گه‌ر ته‌ د ناڤبه‌ینا خوه‌ و دوژمنێ خوه‌ دا قرارا دوستی نی یێ گرێدا و ته‌ ئه‌مان دایێ، ب سووز و قرارا خوه‌ عه‌مه‌ل بکه‌ و ئه‌و ئه‌مانا ته‌ دایی، باش های ژێ بمینه‌؛ .. براستی د ناڤ فه‌رزێن خودێ دا چ تشت وه‌ک پێک ئانینا سووز و قرارا نینه‌ کو خه‌لک دگه‌ل خوه‌ستێن ره‌نگ ره‌نگ و هزر و فكرێن موخته‌لف ل مه‌زن راگرتنا وێ دا یێک دل بن و ئه‌وقاس لبال وان موهم بێ، موسلمانا د‌ه‌ینه‌ ئالیه‌كی، حه‌تا ب موشرک ژی پێک ئانینا سووز و قراران د ناڤ خوه‌ دا لازم دزانن، چکو عاقبه‌تا نه‌خوه‌شا غه‌در و سووزشكێنی یێ دیتنه‌، ڤێجا نخوه‌ قه‌ت د سووزا خوه‌ دا خیانه‌ت نه‌که‌ و عه‌هد و قرارێ نه‌شکینه‌ و دوژمنێ خوه‌ پێ سووزدانێ نه‌خاپینه.. قراره‌کی گرێ نه‌ده‌ کو نه‌ رووناھی بێ و مه‌عنه‌یه‌ک دی ژێ بچێ، پشتی گرێدانا قرارێ و قاییم کرنا سووزێ، ژ بوونا خراب کرن و عه‌مه‌ل نه‌کرنا ب وێ خه‌به‌ردانێن خوه‌هر و دو مه‌عنه‌یی، ژ خوه‌ ره‌ نه‌که‌ پالگه‌ھ..

پارازتنا خوینا خه‌لكێ

خوه‌ بپارێزه‌ ژ رژاند‌نا خوینا خه‌لكێ ب نه‌حه‌قی و نه‌حه‌لال، راستی ئه‌ڤه‌ کو قه‌ تشته‌ک پتر ژ رژاندنا خوینا ب نه‌حه‌قی، نابێ سه‌به‌بێ نێزیکی یا جه‌زادانا خودایی و گرنگی یا په‌ی که‌تنا وی و ژناڤ برنا نعمه‌تێ و برین و کورت کرنا عه‌مر و ته‌مه‌نان. ده‌ما خودایێ سوبحان د رووژا حه‌سابێ دا د ناڤبه‌ینا خه‌لکێ دا حوکم دکێ، یێکه‌مین حوکمێ وی ده‌رحه‌ق ئه‌وا خوینا دا یه‌ کو خه‌لکێ ژ هه‌ڤ رژاندنه‌، ڤێجا نه‌وه‌بێ کو تو حوکمه‌تا خوه‌ پێ رژاندنا خوینا حه‌رام قه‌وی بکی و بهێز بێخی، چکو براستی رژاندنا ئه‌وێ خوونێ نه‌ تنێ حوکمه‌تێ نه‌کار و سست دکێ، به‌لکی ئه‌وێ ژناڤ دبێ و دگوهێزێ..

ژ خوه‌ رازی نه‌بوون

خوه‌ پاشدا بده‌ ژ خوه‌ رازی بوونێ و ئعتمادا ب وێ یا دبێ سه‌به‌بێ ژ خوه‌ رازی بوونێ و هه‌روها حه‌ز کرنا ژ په‌صن دان و زمان هلویتی‌یا خه‌لکێ، چکو براستی ئه‌ڤ یێک، ژ پێ باوه‌رترین فورصه‌تێن شه‌یطانه‌، دا کو قه‌نجی یا قه‌نجکاران د ئاڤێ دا به‌ردێ و پووچ بکێ.

له‌ز نه‌كه‌تن و..

خوه‌ پاشدا بده‌ ژ له‌زکه‌تنا د کاران دا هێجا زه‌مان و وه‌ختێ وێ نه‌هاتی، هه‌ر وها سستی‏یا د کاره‌کی دا کو وه‌ختێ وی هاتیه.

 خوه‌ ڤه‌ده‌ ژ رکه‌به‌رانی و په‌ی که‌تنا وی كارێ نه‌کفش و نه‌مه‌علووم و د‌ وێ د‌ا سستیێ نه‌كه‌ پشتی رووناهی و ئه‌شکه‌ره‌ بوونێ، ڤێجا هه‌ر تشته‌کی د جهێ وێ دا ده‌ینه‌ و هه‌ر کاره‌کی بێخه‌ وه‌ختێ وی دا‌.

خوه‌ بپارێزه‌ ژ ڤێ چه‌ندێ کو تو ئه‌وێ یا هه‌می تێدا شریک ژ خوه‌ را ڤه‌قه‌تینی، ئان تو خوه‌ بێ خه‌به‌ر بکی د وێ دا ئه‌وا کو خه‌به‌رداری یا ته‌ ب وێ لازمه‌..

های ژ غه‌زه‌ب و سه‌رخوه‌ چوونا خوه‌ و دژواری یا تیژی یا خوه‌ و قووه‌تا ده‌ستێ خوه‌ و تیژی یا زمانێ خوه‌ هه‌به‌ و خوه‌یتی یێ لێ بکه‌..

خوه‌ بپارێزه‌ پێ دووری یا ژ پووچی و په‌تره‌وه‌ گوتنێ و دژوین و خه‌به‌رێن خراب..

نظرات

ارسال نظر

* فیلدهای ستاره دار حتما بایستی مقدار داشته باشند.