ل که ربه لایێ چ قه ومیه؟ (1)

ل که ربه لایێ چ قه ومیه؟ (1)

ل که ربه لایێ چ قه ومیه؟

قه ومینا کو که زه با مروڤ دشه وتێنێ و دلێ دلداران کول دکێ قه ومینا که ربه لایێ یه.

که ربه لا، ڤێ گاڤێ باژاره ک یێ عراقێ یه ل کێله کا روبارێ فورات و ل نێزیکی یا باژارێ کو فه یێ. سالا 61 هجری (850 زایینی) ده هێ موحه ره مێ کو هاتیه ناڤ کرن ب روژا «عاشورا» یێ ل وی جهێ قه ومین و حادسه یه ک مه زن قه ومیه کو حه تا ئیرو ژی نه هاتیه ژ بیر کرن و حه تا دنیا خراب بینێ ژی نایێ ژ بیر کرن.

چکو ل که ربه لایێ شه ره کی نه به رابه ر و زالمانه قه ومیه، ل ئالیه کی ئه هلێ به یتا پێغه مبه ر (ص) کو 72 که سن د گه ل سه روکێ خوورتێن بهشتێ ئمام حوسه ین سه لامێن خودا ل سه ر بن، و ل ئالیێ دی له شکه رێ خون مژێ یه زیده کو حه تا روژا پێشیا شه ردا ژمارا وان گهایه 25000 که سان و پێره ژی هه ما هه ر ل وان زێده بینه.

هه ما ژ ژمارا ئه ڤا هه ر دو کوومێن که تێن به را به رێ هه ڤدا مروڤێ تێژ فێهم دکارێ پێ بحه سهێ کانێ چ قه ومیه ل که ر به لایێ.

ل ئالیێ ئه هلێ به یتێ سێ به رووک هه بینه، به رووکێ نێڤه کێ ب سه روکاتیا حه زره تێ عه باس کورێ عه لی 30 نه فه ر، به رووکێ راستێ ب سه روکاتیا زوهه یر د گه ل 20 که سان و به روکێ چه پێ ب سه روکاتیا حه بیبێ مه ظاهر د گه ل 20 نه فه ران.

لێبه لێ ڤێجا ل به رابه رێ وان دا له شکه رێ گرانێ یه زیدی کورێ موعاویه ب سه روکاتیا عومه رێ سه عد ده هـ به روک هه بینه ب رێزکا ژێرێ:

1. عو مه رێ سه عد د گه ل 4000 شه رکه ران.

2. شمرێ له عین د گه ل 4000 شه رکه ران.

3. حه صین د گه ل 4000 شه رکه ران.. موغایرێ مازنی د گه ل 3000 شه رکه ران.

5. که عبی کورێ طه لحه د گه ل 3000 شه رکه ران.

6. یه زیدێ که لبی د گه ل 2000 شه رکه ران.

7. نه صری حه رشه د گه ل 2000 شه رکه ران.

8. حورێ ریاحی د گه ل 1000 شه رکه ران.

9. شه بسێ ریاحی د گه ل 1000 شه رکه ران.

10. حجاری کورێ ئه بجه ر د گه ل 1000 شه رکه ران.

ڤێجا ل ڤێ قه ومینێ دا تشتا زێده تر که زه با مروڤ دشه وتێنێ ئه ڤاهه یه کو یه زیدی یان، ره نگێ دینی ب ڤێ زولما خوه ره دان، و بناڤێ دین و نێزیک بونا بال خودێ، ئه ولادێ پێغه مبه رێ خودێ ب وی ئاوایی عه جێب کوشتن. فه رقه ل ناڤ به ینا وی یێکی کو مروڤ قه نجه کی بکوژت ئان مروڤ کوشتنا وی ژ بونا رازی کرنا خودا ئان ژ بونا مه صله حه تا گشتی حه لال بکت و ڤێجا بکوژت.

گومانا من ئه ڤه یه کو مه زنترین جنایه ت و موصیبه ت ل قه ومینا که ربه لایێ دا ئه ڤاهه یه.

راسته و ل دیرووک و تاریخمان دا هاتیه نڤیسین کو یه زیدی یان ل که ربه لایێ د گه ل بنه مالا پێغه مبه رێ خودێ ئه و کرن یا چ زالم و بێ دینان نه کری، لێبه لێ جنایه تا مه زنتر ئه و بی کو بناڤێ دین سه روکێ دین کوشتن.
هه لبه ت زولمێن دی ژی کو دلێ مروڤان دئێشێنن ل که ربه لایێ کرن، وه ک:

1. پێشی ل ئاڤێ گرتن و نه هێلان حه تا ب زاروک و بچوکێن هورک ژی ژ ئاڤا بووشا فوراتێ ڤه خون.

2. کوشتنا زاروکێن شیرخوه ر لبه رابه رێ چاڤێ خوشک و دایک و مه تا وان دا.

3. پوور کرنا جلکێن به ده نا ئمام حوسه ین و طازی کرنا جسمێ وی یێ شه ریف.

4. هێرش برن بو سه ر ژنکان و برنا زیر و زیوه ر و بازن و گوهارێن وان.

5. ره شاندنا تیر و که ڤران ل سه ر سه رێ ژن و زاروکان؛ پاش کوشتنا زه لام و مێران.

6. شماته ت و ئێشاندنا دلێ ژن و زاروکان پێ خه به ردانێن ژ ژحریا کو ره مارا خوه شتر.

7. برینا سه رێ شه هیدان و هلاوێستنا سه ریان ب سطووی هه سپانڤه و دژوین کرن.

8. به زاندنا هه سپان ل سه ر به ده نا پاکا ئمام حوسه ین ڤه.

9. ره فتارا پیس د گه ل ئێسیران و لێدانا وان و سوار کرنا ل سه ر پشتا ده ڤێن بێ جهاز.
10. دانینا سه ریێن شه هیدان ل به رابه رێ ئه سیران.

11. ئهانه ت کرنا ل سه رێ بریی یێ ئمام حوسه ین و ددانێن وی یێن موقه ده س.

12. کوشتنا ژنان، وه ک ده یکا وه هه ب.

13. گه راندنا ئێسیران ل قه تلگه هێ.

14. ئاگر پێ به ردانا چادر و خێڤه تێن ژن و زاروکێن ئه هلێ به یتێ تێدا، ب شه ڤ.

15. برچی هشتنا زارووکان، ب شکله کی وه ره نگ کو حه تا زاروکێن بچوک نان و خورمه ژ ده ستێ خه لکێ دگرتان، لێبه لێ ئوم کولسوم ناهشتا.

و ب دهان جنایه تێن دی کو ل ڤێ کورته یێ دا ئه م نکارن زێده تر ژێ باخڤن.

به لێ ل که ربه لایێ ئه ڤ قه ومیه، و له وما ژی حه تا ب ئیرو ژی ئه وێن حه ژ مالا پێغه مبه ر و زاروکێن وی دکن، ل موحه ره مێ دا، ل تاسوعا و عاشورایێ دا ژ به ر ڤێ قه ومینا دل ته زینا که ربه لایێ جلکین عه زا و تازیێ دکن به رخوه و ژ خه ما زاروکێن فاطما زه هرا که چا پێغه مبه ر «ص» ره دکن شین و دگرین و روندکان درێژن، چکو وه ک چه وا مه رحومێ ئاقته پی ل کتێبا «روض النعیم» دا دبێژت، ژ ڤێ زێده ب وان چێنابت.

کورته دیروکا واقعا که ربه لایی

ل ڤێ کورته دیرووکێ دا مه دڤێ ئه م خوه ندایێن گرانقه در پتر ناس بکین د گه ل که ربه لا و تاسوعا و عاشورا و حه رکه ت و بزاڤا ئه ولادێ پێغه مبه ر (ص) ئمام حوسه ین، سه روکێ جوانێن بهشتێ.

ئه مێ گاڤ و گاڤ ژ مه دینێ بچین حه تا که ربه لایێ و ژ وێده رێ ئه مێ د گه ل کاروانێ ئێسیرێن بنه مالا پێغه مبه ر (ص) بچین کوفێ و ژ وێده رێ د گه ل وان ئه مێ بچن شامێ و دیسا بزڤرن بو مه دینێ.

1. شام: نیڤه کا ره جه با سالا 60 کوچی.

ل ڤێ شه ڤێ دا موعاویه دمرێ و کورێ وی یه زید خلافه تێ ب ده ستخوه دگرێ و دکه ڤێ شونا بابێ خوه دا.[1]

2. مه دینه: 27 ئان 28 ره جه با سالا 60 کوچێ شه ڤا شه می یێ.

- گه هشتنا ناما یه زیدێ کورێ موعاویه بو ده ستێ والیێ مه دینێ (وه لیدێ عوتبه) ناڤه روکا نامی ئه ڤ بی کو به یعه تێ ژ ئمام حوسه ین و کورێ زوبه یر و ... بو یه زید بگرێ و ئه گه ر به یعه ت نه کرن، ئه وا بکوژێ و ل ڤێ مه سه لێ دا نه رمی یێ ژ خوه نیشان نه دێ.[2]

- ل وێ روژێ دا ژ به ر ڤێ مه سه لێ وه لید د گه ل مه روانێ حه که م مه شوه ره ت کر و گازی ئمام حوسه ین و کورێ زوبه یر و ... کر و ڤێ ده رحه قێ دا د گه ل وان ئاخفت و ئمام د گه ل یه زید به یعه ت نه کر.[3]

- پشتی ئمام حوسه ین ژ جڤاتا وه لید ده رکه تی چو زیاره تا قه برا پێغه مبه ر (ص)[4] و ب ڤی ئاوایی زیاره تا خوه ده سپێ کر: «صه له وات ل سه ر ته بن ئه ی ره سولێ خودا! ئه ز ئه ولادێ ته حوسه ینم... ئه ڤه خه لکێ ئه و روتبا ته دایی من نه پارازتن، ڤێجا نها من شکایه تا خوه لبال ته کر، حه تا ئه ز بخوه بگهێم حزورا ته.

3. مه دینه: 28 ئان 29 ره جه بێ سالا 60 کوچێ روژا شه می یێ.

- ل ڤێ روژێ دا مه روانێ حه که م ئمام حوسه ین ل کوولانه ک یا مه دینێ دا دیت و دیسا ژی خوه ست کو بێت و د گه ل یه زید به یعه تێ بکت[5] لێبه لێ ئمام، قه بول نه کر.

- ل دوماهیکا ڤێ روژێ دا وه لیدێ عوتبه (والی یێ مه دینێ) که سه ک هنارت بال ئمام حوسه ین کو بێت و د گه ل یه زید به یعه تێ بکێ.[6]

نظرات

ارسال نظر

* فیلدهای ستاره دار حتما بایستی مقدار داشته باشند.