قورئان خوه‌ندن

قورئان خوه‌ندن

 

ژ حه‌د‌یسا بیست و نه‌ھ

ئبن عه‌ممار د‌بێژێ من ژ حه‌زره‌تێ ئمام صاد‌ق(سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) بھیست د‌گووتا: «د‌ وه‌صیه‌تا پێغه‌مبه‌ر د‌ا (صه‌لات و سه‌لامێن خود‌ێ ل سه‌ر وی و ئالێ وی بن) ژ عه‌لی را (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) وھا ھاتیه‌: ئه‌ی عه‌لی ئه‌زێ ھنه‌ك وه‌سیه‌تا ل ته‌ بكم، ئه‌وا ژ خوه‌ را بگره‌. پاشێ گووت: یا ره‌ب، ئاریكاریا وی بكه‌. یا یێكێ راستی یه‌، ڤێجا قه‌ت بلا د‌ه‌ره‌و و ڤر ژ د‌ه‌ڤێ ته‌ نه‌د‌ه‌ركه‌ڤن. یا د‌ووێ پاشكه‌تنا ژ حه‌راما یه‌، قه‌ت خوه‌ نێزیكێ خیانه‌تان نه‌كه‌. یا سسێ ئه‌وه‌ كو تو ژ خود‌ێ بترسی حه‌چوه‌كو تو ئه‌وی ببینی. یا چارێ پر گرینا ژ ترسا خود‌ا یه‌. ژبه‌ر ھه‌ر رووند‌كه‌كی ڤه‌ ھه‌زار ئاڤاھی د‌ جه‌ننه‌تێ د‌ا ژ ته‌را ئاڤا د‌بن. یا پێنجێ ئه‌وه‌ تو مال و خوینا خوه‌ لبه‌ر د‌ینێ خوه‌ د‌ا بد‌ی. یا شه‌شێ ئه‌وه‌ كو تو د‌ نمێژ و رووژی و صه‌د‌ه‌قێ د‌ا خوه‌ ب سوننه‌تا من بگری؛ نمێژ پێنجی ره‌كعه‌ت، رووژی ژی ھه‌رھه‌یڤ سێ رووژ: پێنجشه‌ما ئه‌وولێ مه‌ھێ و چارشه‌ما نیڤه‌كێ و پێنجشه‌ما د‌ووماھیكێ؛ صه‌د‌ه‌قێ ژی ب ئاوایه‌ك وه‌ره‌نگ پر بد‌ه‌ و خوه‌ بێخه‌ زه‌حمه‌تێ حه‌تا تو ژ خوه‌ را بێژی كو ئێد‌ی من زێد‌ه‌گاڤی كر حال ئه‌ڤه‌ ته‌ زێد‌ه‌گاڤی و ئسراف نه‌كربێ. ھای ژ نمێژا شه‌ڤێ (ته‌ھه‌ججود‌) ھه‌به‌، ھای ژێ ھه‌به‌، ھای ژێ ھه‌به، ھای ژ نمێژا نیڤروو ھه‌به‌، ھای ژێ ھه‌به‌، ھای ژێ ھه‌به‌. قورئانێ بخوونه‌ د‌ ھه‌ر حال و كاری د‌ا. د‌ نمێژێ د‌ا ھه‌رد‌و د‌ه‌ستێن خوه‌ بلند‌ بكه‌ و بزڤرینه‌. و د‌ د‌ه‌مێ ھه‌ر د‌ه‌ستمێژه‌كی د‌ا مسواكێ بكار بینه‌. موحه‌قه‌ق ئه‌خلاقێن باش ژ خوه‌ را بگره‌ و بكار ببه‌. و ئه‌خلاقێن پیس ژ خوه‌ بشوو و خوه‌ ژێ د‌وور بگره‌. ڤێجا ئه‌گه‌ر ته‌ وه‌ نه‌كر ژ خوه‌ پێڤه‌ لوومان ل كه‌سی نه‌كه‌». ره‌وزه‌ یا كافی، ص ٧٩، حه‌د‌یسا ٣٣.

خوه‌ند‌نا قورئانێ

یێك ژ وه‌صیه‌تێن ره‌سوولێ خود‌ێ(صه‌لات و سه‌لامێن خود‌ێ ل سه‌ر وی و ئالێ وی بن) خوه‌ند‌نا قورئانێ یه‌. د‌ه‌رحه‌ق باشیا خوه‌ند‌ن و پارازتن و ژبه‌ر كرن و ھلگرتن و خوه‌ پێ گرتن و ھین كرن و فكر كرنا د‌ مه‌عنه‌ و ره‌مز و رازێن قورئانێ د‌ا ئه‌وقاس گووتن ھه‌نه‌ كو د‌ فێھما مه‌ یا كورت د‌ا جی ناگرن و حه‌د‌یسێن ڤێ د‌ه‌رحه‌قێ د‌ا ھاتین گووتن د‌ ڤێ كتێبێ د‌ا جی نابن؛ ئه‌مێ ھنه‌كا بینن:

حه‌زره‌تێ صاد‌ق (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) د‌بێژێ: «قورئان عه‌ھد‌ و سووزناما خود‌ا یه‌ ژ خه‌لكێ را. حه‌قه‌ مرووڤێ موسلمان بنێرێ ڤێ سووزنامێ و رووژێ پێنجی ئایه‌تان ژێ بخوینێ».[1]

زوھه‌ری د‌بێژێ من ژ عه‌لی بن حوسه‌ین (سه‌لام ل وان بن) بھیست د‌گووتا: «ئایه‌تێن قورئانێ خه‌زنه‌ نه‌، ڤێجا چقا خه‌زنه‌یه‌ك ڤه‌بوو، حه‌قه‌ كو لێ بێ نێرین».[2]

ئه‌شكه‌ره‌ یێ ڤان د‌و حه‌د‌یسان ئه‌وه‌ كو فكرینا د‌ قورئانێ د‌ا و مه‌لحه‌زه‌ كرنا مه‌عنا وێ باشه‌. فكرینا د‌ ئایه‌تێن موحكه‌مێن ئلاھی د‌ا و فێھم كرنا زانین و حكمه‌تێن وێ، نه‌ ته‌فسیرا ب ره‌ئیێ یه‌، كو نه‌ھی ژێ ھاتیه‌ كرن؛ یانی مه‌عنه‌ كرنا ب ئاوایێ كو مرووڤێن لپه‌ی بایێ د‌ل بێ‌ی نێرینا گووتنا ئه‌ھلێ به‌یتا وه‌حیێ مه‌عنه‌ د‌كن. ئه‌ڤاھه‌ ژی د‌ جیێ خوه‌ د‌ا سابت بوویه،‌ لێ ئه‌ڤ د‌ه‌ر نه‌ جھێ به‌رفره‌ھ خه‌به‌رد‌انا ژ وێ یه‌. ھه‌ما ژ وێ را ئه‌ڤ ئایه‌تا قورئانێ به‌سه‌ كو كه‌ره‌م د‌كێ: «ما ڤێجا چره‌ د‌ قورئانێ د‌ا نافكرن و ته‌د‌ه‌ببور ناكن؛ ئان قوفل سه‌ر د‌لێن وا نه‌ - أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا»(موحه‌ممه‌د‌/ ٢٤).

د‌ حه‌د‌یسا د‌ا ژی گه‌له‌ك ھاتیه‌ گووتن كو به‌رێ خوه‌ بد‌نێ و د‌ مه‌عنا وێ د‌ا بفكرن. ژ میرێ باوه‌رد‌اران ژی روایه‌ت بوویه‌ كو كه‌ره‌م كر: «بێ فكر و بێ مه‌لحه‌زه‌ خوه‌ند‌نا قورئانێ، بێ فه‌ید‌ه‌ و بێ خێره‌‌».[3]

حه‌زره‌تێ باقر (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) د‌بێژێ ره‌سوولێ خود‌ا(صه‌لات و سه‌لامێن خود‌ێ ل سه‌ر وی و ئالێ وی بن) كه‌ره‌م كر: «كه‌سێ د‌ شه‌ڤه‌كی د‌ا د‌ه‌ھ ئایه‌تان بخوونێ ژ غافلان نایێ نڤیسین؛ كه‌سێ پێنجی ئایه‌تان بخوینێ ژ زاكرا تێ نڤیسین؛ یێ صه‌د‌ ئایه‌تان بخوینێ ژ قانتان تێ نڤیسین؛ یێ د‌وصه‌د‌ ئایه‌تان بخوینێ تێ نڤیسین ژ خاشعان؛ یێ سێصه‌د‌ ئایه‌تان بخوینێ تێ نڤیسین ژ فائز و خلاس بوویان؛ كه‌سێ پێنجصه‌د‌ ئایه‌تان بخوینێ ژ موجته‌ھد‌ان تێ نڤیسین و یێ ھه‌زار ئایه‌تان بخوینێ خێرێن پر زه‌حف ژێرا تێن نڤیسین ...»[4]

د‌ گه‌له‌ك حه‌د‌یسان د‌ا ھاتیه‌ كو قورئان شكل و صووره‌ته‌ك سپه‌حی په‌ید‌ا د‌كێ و شه‌فاعه‌تێ د‌كێ ژ وان كه‌سێن ئه‌و خوه‌ند‌ین را.[5] د‌ حه‌د‌یسێ د‌ا ھاتیه‌: «كه‌سێ د‌ جه‌وانیا خوه‌ د‌ا قورئانێ بخوونێ وێ قورئان بكه‌ڤێ ناڤ گووشت و خوینا وی را و خود‌ێ ئه‌وی د‌د‌ێ ‌گه‌ل قه‌نجكاران؛ رووژا قیامه‌تێ ژی قورئان لھانا وی تێ و د‌ حزوورا ره‌بب د‌ا د‌بێژێ: ئه‌ی خود‌ا، حه‌چی یێ كاره‌ك كری، كرھا خوه‌ گرت؛ خێنجی ژ وی یێ ب من عه‌مه‌ل كری، ڤێجا تو باشترین د‌انێ د‌گه‌ل وی بكه‌. ڤێجا خود‌ێ ته‌عالا د‌وو جلكێن بھشتی د‌كێ د‌ به‌ر د‌ا و تاجا كه‌رامه‌تا خوه‌ د‌د‌ێ سه‌ری. ڤێجا د‌ه‌نگ تێ: گه‌لوو تو رازی بوویی؟ قورئان د‌بێژێ: ئه‌ز به‌رھێڤیێ پترێ بووم. ڤێجا ئه‌من و ئه‌مانێ د‌اتینن د‌ د‌ه‌ستێ وی یێ راستێ د‌ا و خولد‌ێ د‌د‌ن د‌ه‌ستێ وی یێ چه‌پێ، د‌ وی حالی د‌ا د‌چێ بھشتێ، ژێرا تێ گووتن: بخوینه‌ و د‌ه‌ره‌جه‌یه‌كی وه‌ره‌ ژوورێ. ڤێجا ژ قورئانێ را تێ گووتن: گه‌لوو مه‌ ئه‌و گھاند‌ د‌ه‌ره‌جێن بلند‌ و تو رازی بوویی؟ د‌بێژێ: به‌لێ».[6]

حه‌زره‌تێ صاد‌ق (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) د‌بێژێ: «كه‌سێ پر قورئانێ بخوینێ و پێ ژبه‌ركرن و پارازتنا وێ سووزا خوه‌ نوو بكێ، خود‌ێ د‌و خێران د‌د‌یێ».[7] ژ ڤێ حه‌د‌یسێ تێ فێھمێ ژ خوه‌ند‌نا قورئانێ یا باش ئه‌وه‌ ئه‌سه‌رێ د‌ د‌ل د‌ا د‌ه‌ینێ و شكلێ ناڤد‌ه‌یێ مرووڤ ببێ شكلێ كه‌لامێ خود‌ێ و ژ مه‌رته‌با مه‌له‌كێ بگھێ مه‌رته‌با ته‌حه‌ققوقێ. ئشارا بال وێ ڤه‌ ئه‌وه‌ كو د‌بێژێ: «د‌ه‌ما جه‌وانێ باوه‌رد‌ار قورئانێ بخوینێ قورئان د‌كه‌ڤێ ناڤ گووشت و خوینا وی را». ئه‌ڤاھه‌ كنایه‌ یه‌ ژ وێ یێكێ كو قورئان د‌ د‌لێ وی د‌ا جی د‌گرێ كو باتن و ناڤد‌ه‌یێ مرووڤ گوورا قابلییه‌تا وی د‌بێ كه‌لامێ خود‌ا یێ مه‌جید‌ و حه‌مید‌. ھلگرێ قورئانێ ژی ئه‌وه‌ كو باتن و ناڤد‌ه‌یێ وی پێكڤه‌ حه‌قیقه‌تا كه‌لامێ ئلاھی بێ، وه‌ك عه‌لی یێ كورێ ئه‌بی تالب (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) و زارووكێن وی یێن پاك كو ئایه‌تێن ئلاھی كه‌تیه‌ د‌ كووراتیا جانێ وان د‌ا ...

عباد‌ه‌ت ئه‌سه‌رێ ل جه‌وان د‌كێ

ئه‌ڤ ئه‌سه‌را قه‌لبی و شكل گرتنا ناڤد‌ه‌یی د‌ د‌ه‌مێ خوورتی و جه‌وانیێ د‌ا پتر جی د‌گرێ، چكو د‌لێ جه‌وان نازك و زه‌لاله‌ و صه‌فا وی پتر و خوه‌ستێن وی كێمتر و ئالووزی یا وی ژی ھند‌كه‌، پر د‌كه‌ڤێ بن ته‌ئسیرێ د‌ا و گه‌له‌ك قه‌بوول د‌كێ؛ ھه‌ر ئه‌خلاقه‌ك باش ئان خراب زووتر د‌كه‌ڤێ د‌لێ جه‌وان و گه‌له‌كتر ئه‌سه‌ر د‌كێ. گه‌له‌ك جاران چێد‌بێ بێ د‌ه‌لیل، ھه‌ما ژبه‌ر تێكه‌لی و معه‌مله‌ته‌كی حه‌ق ئان باتل، كرێتی ئان سپه‌حیتی بكه‌ڤێ د‌لێ جه‌وان و ئه‌وێ قه‌بوول بكێ. نخوه‌ لازمه‌ جه‌وان گه‌له‌ك ھای ژ رابوون روونشتن و تێكه‌لیا خوه‌ ھه‌بێ و خوه‌ ژ تێكه‌لیا خراب پاشد‌ا بد‌ێ؛ ھه‌رچه‌ند‌ د‌لێ وان ته‌ژی بێ ژ ئیمان و باوه‌ریێ. خێنجی ژ جه‌وانان ژی تێكه‌لیا خرابكاران و ئه‌ھلێ ئه‌خلاق و عه‌مه‌لێ خراب ژ ھه‌ركه‌سی را زه‌ره‌ر تێد‌ا ھه‌یه‌ و كه‌س گه‌ره‌كه‌ ژ خوه‌ نه‌ پشتراست بێ و ب ئیمان و ئه‌خلاق و عه‌مه‌لێ خوه‌ سه‌رخوه‌ نه‌چێ، چه‌وا كو د‌ حه‌د‌یسان د‌ا تێكه‌لیا ئه‌ھلێ گونه‌ھان نه‌ھی ژێ ھاتیه‌ كرن.[8]

ئه‌د‌ه‌بێن خوه‌ند‌نا قورئانێ

وه‌لحاصل یا د‌ورست ژ خوه‌ند‌نا قورئانا پیرووز ئه‌وه‌ سه‌ر د‌ل بێ نه‌خش كرن و ئه‌مر و نه‌ھیێن وێ ئه‌سه‌ر بكن و گازیێن وێ د‌ د‌ل د‌ا جی بگرن. لێ ئه‌ڤاھه‌ چێنابێ حه‌تا ئه‌د‌ه‌بێن خوه‌ند‌نێ ب جی بێن. مه‌خسه‌د‌ ژ ئه‌د‌ه‌بان نه‌ ئه‌وه‌ كو ھنه‌ك قورراء ھه‌می ھه‌مم و خه‌ما وان بوویه‌ ئه‌و كو كه‌لیما و حه‌رفان د‌ مه‌خره‌جێ وان د‌ا بكار تینن، ب ئاوایه‌ك وه‌ره‌نگ كو ئێد‌ی مرووڤ ژ فكركرنێ غافل و بێ خه‌به‌ر د‌بێ، وه‌ د‌كن كو ته‌جوید‌ا وان خراب د‌بێ و گه‌له‌ك جاران كه‌لیمه‌ ژ شكلێ خوه‌ یێ ئه‌صلی د‌ه‌رد‌كه‌ڤن و تێن گوھه‌رین و شكله‌ك عه‌جێب و غه‌ریب ب خوه‌ د‌گرن؛ ئه‌ڤاھه‌ یێك ژ خاپاند‌نێن شه‌یتانه‌ كو مرووڤ ب كه‌لیمێن قورئانێ ڤه‌ مژوول بكێ و ژ مه‌عنه‌ و ره‌مز و راز و حه‌قیقه‌تا ئه‌مر و نه‌ھیێن وێ و ژ گازی و د‌ه‌عوه‌تا وێ و ژ مه‌عارف و ئه‌خلاقێ وێ د‌وور بێخێ و بێ خه‌به‌ر بھێلێ. به‌لكی مه‌خسه‌د‌ ئه‌و ئه‌د‌ه‌بن كو د‌ شه‌ریعه‌تا پاقژ د‌ا ھاتنه‌ مه‌لحه‌زه‌ كرن، كو گرینگترینێ وان تێ فكرین و ھزركرن و عه‌مه‌ل كرنا ب ئایه‌تا یه‌، چه‌وا كو ھات گووتن.

حه‌زره‌تێ صاد‌ق (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) د‌بێژێ: «ئه‌ڤ قورئان رێناسێ ھد‌ایه‌تێ و چرا یا شه‌ڤا تاری یه‌. ڤێجا بلا یێ گه‌رووكه‌، چاڤێ خوه‌ لێ بگه‌رێنێ و ژ به‌ھره‌ برنا ژ رووناھی یا وێ بلا نێرینا خوه‌ تیژ بكێ؛ چكو براستی فكرینا د‌ وێ د‌ا ژیانا د‌لێ مرووڤێ بینا یه‌، چه‌وا كو یێ رووناھی ژێرا ھه‌یی د‌ تاریتیان د‌ا پێ وێ رووناھیێ رێڤه‌ د‌چێ.[9] یانی د‌ تاریتی یا نه‌زانینێ و زولماتا رێ وند‌ابوونێ د‌ا گه‌ره‌كه‌ ژ رووناھیا قورئانێ ئستفاد‌ه‌ بێ كرن.

میرێ باوه‌رد‌اران (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) د‌بێژێ: «ڤێجا ده‌ما بگهێن ئایه‌ته‌کی کو بشاره‌ت و مزگینی تێدا یه‌، لێ دسه‌کنن و لێ طما د‌بن و دلێ وان بشه‌وق دفرژیێ و خوه‌شی یان تینن به‌ر چاڤێ خوه‌. و ده‌ما بگهێن ئایه‌ته‌کی کو طرساندن تێدا هه‌یه‌، گوهێ دل بئالیێ وێ ڤه‌ ددن و وه‌ره‌نگ حه‌ساب دکن کو قێر و ده‌نگێ فوورینا جه‌هنه‌مێ د گوهێ وان دا یه».[10]

ئه‌ڤ كفشه‌ كو ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك د‌ قورئانێ د‌ا بفكرێ، وێ ئه‌سه‌رێ د‌ د‌لێ وی د‌ا د‌ه‌ینێ و كێم كێم بگھێ مه‌قام و مه‌رته‌با ئه‌ھلێ ته‌قوایێ. و ئه‌گه‌ر ته‌وفیقا ئلاھی ئه‌وی لبه‌ر خوه‌ بگرێ وێ ژ وی مه‌قامی ژی د‌ه‌رباز ببێ و ھه‌ر ئه‌ند‌امه‌ك یا وی ببێ ئایه‌ته‌ك یا ئلاھی. و به‌لكی جه‌زه‌وات و جه‌زه‌باتێن گووتنێن ئلاھی ئه‌وی ژ حال ببێ و ھه‌ما د‌ ڤێ عاله‌مێ د‌ا بگھێ حه‌قیقه‌تا «بخوینه‌ و بلند‌ ببه‌» حه‌تا كو بێ ناڤبه‌ر، كه‌لام ژ بێژه‌رێ وێ گوھلێ ببێ، ڤێجا ئه‌و بقه‌ومێ یا كو نایێ خیالا من و ته‌ ژی.

ئخلاصا د‌ خوه‌ند‌نێ د‌ا

ئه‌د‌ه‌به‌ك د‌ی یا خوه‌ند‌نا قورئانێ كو روكنه‌ك یێ ئه‌سه‌ر كرنا ل د‌ل د‌ا یه‌ و بێ‌ی وێ قه‌ت چ قیمه‌ت ژ عه‌مه‌لان را نینه‌، ئخلاصه‌ كو سه‌رمایا مه‌قامات و تجاره‌تا ئاخره‌تی یه‌. د‌ ڤێ به‌حسێ د‌ا ژی گه‌له‌ك حه‌د‌یس ھه‌نه‌ كو یێك ژ وان ئه‌وه‌ كوله‌ینی یێ ره‌حمه‌تی گێرایی:

حه‌زره‌تێ ئمام باقر (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) د‌بێژێ: «قاری یێن قورئانێ سێ د‌ه‌سته‌ نه‌: یێك ئه‌وه‌ یێ قورئان ژ خوه‌ را كری وه‌سیلا ژیانێ و پێ وێ ژ سولتان په‌را د‌گرن و خوه‌ پێش خه‌لكێ تێخن. یێك ژی ئه‌وه‌ كو قورئان ژبه‌ر كریه‌ لێ حه‌د‌ و سینوورێ وێ ژناڤ بری و پاش گوھێ خوه‌ ڤه‌ ئاڤێتی. ئه‌ڤێن ب ڤی ئاوایی قورئان ھلگرتین، ھێڤی ئه‌وه‌ خود‌ێ وان زێد‌ه‌ نه‌كێ. یێ د‌ی ژی ئه‌وه‌ كو قورئانێ د‌خوینێ و پێ د‌ه‌رمانێ قورئانێ برینا د‌لێ خوه‌ د‌ه‌رمان د‌كێ؛ شه‌ڤێ د‌گه‌ل وێ ھشیار د‌مینێ و رووژڤه‌ ژ به‌ر رووژی گرتنێ تێھنی د‌مینێ، د‌ جھێ نمێژا خوه‌ د‌ا ژی گه‌ل وێ یه‌، د‌ه‌ما ژ ناڤ جھكا د‌ه‌ركه‌ڤێ ھه‌ما ھه‌ر گه‌ل وێ یه‌؛ ئھا ھه‌ما ژ به‌ر وا یه‌ خود‌ایێ عه‌زیزێ جه‌ببار به‌لان پاشد‌ا د‌د‌ێ؛ و ھه‌ما ژبه‌ر وا یه‌ كو خود‌ێ بارانێ ژ عه‌سمانا رێد‌كێ ...»[11]

حه‌زره‌تێ ئمام صاد‌ق (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) : «كه‌سێ قورئانێ بخوینێ د‌ا ئستفاد‌ێ ژ خه‌لكێ بكێ، رووژا قیامه‌تێ، تێ كو گوشت ب ھه‌ستی یێ روویێ وی ڤه‌ نینه‌».[12]

ره‌سوولێ خود‌ێ (صه‌لات و سه‌لامێن خود‌ێ ل سه‌ر وی و ئالێ وی بن) د‌بێژێ: «كه‌سێ قورئانێ بعه‌لمێ، ڤێجا پێ عه‌مه‌ل نه‌كێ و حه‌زكرنا د‌ونیایێ و خه‌ملا وێ سه‌ری ژێ بستێنێ، ئه‌و موسته‌حه‌قێ غه‌زه‌با خود‌ا د‌بێ و د‌ د‌ه‌ره‌جا جھوو و فله‌ھان د‌ا یه‌ كو كتێبا خود‌ێ پاش گوھێ خوه‌ ڤه‌ ئاڤێتنه‌».

كه‌سێ قورئانێ بخوونێ د‌ا خوه‌ باش بد‌ێ نیشان د‌رن و د‌ونیایێ د‌ه‌ست خوه‌ ڤه‌ بێنێ، رووژا قیامه‌تێ د‌ حاله‌كی د‌ا تێ كو گووشت ب ھه‌ستی یێ روویێ وی ڤه‌ نینه‌ و قورئان وێ ل پشتا وی بد‌ێ حه‌تا ئه‌وی باڤێژێ د‌ جه‌ھنه‌مێ د‌ا و وێ بمینێ گه‌ل وا یێن كه‌تین تێد‌ا.

كه‌سێ قورئانێ بخوونێ و پێ عه‌مه‌ل نه‌كێ، رووژا قیامه‌تێ خود‌ێ ئه‌وێ كوور حه‌شر د‌كێ. «ڤێجا د‌بێژێ: یا ره‌بب! ئه‌ز بینا بووم، ڤێجا نخوه‌ چره‌ ته‌ ئه‌ز كوور ئانیم به‌ر حه‌شرێ؟ د‌بێژیێ: وه‌ره‌نگه‌، ئایه‌ت و نیشانێن مه‌ ژ ته‌ را ھاتن، ڤێجا ته‌ ژبیر كرن، ھه‌ما ب وی ئاوایی ئیروو تو ژی ژبیر د‌چی».[13] ڤێجا د‌ه‌ستوور تێ ئه‌وی د‌ئاڤێژن ناڤ ئاگر.

«كه‌سێ ژ خود‌ا را و ژ بونا زانا بوونا د‌ د‌ین د‌ا قورئانێ بخوونێ، قاس خێرا ژ مه‌لائیكه‌ت و نه‌بی و پێغه‌مبه‌ران را ھه‌یی ژ وی را ھه‌یه‌».

«و كه‌سێ قورئانێ ھین بكێ ژ ریایێ را، د‌ا كو گه‌ل جاھلا بكه‌ڤێ خره‌جرێ و فه‌خرا خوه‌ ل عالمان بكێ و د‌ونیایێ د‌ه‌ست خوه‌ ڤه‌ بێنێ، رووژا قیامه‌تێ وێ خود‌ێ ھه‌ستی یێن وی ھوور ھوور بكێ و عه‌زابێ كه‌سی ژ یێ وی نه‌ د‌ژوارتره‌ و ژ به‌ر كو پر كه‌ربێ خود‌ێ ژێ تێن و غه‌زه‌بێ لێ د‌كێ، ب ھه‌می ئاوایێن عه‌زابا ئه‌وی عه‌زاب د‌د‌ێ».

«كه‌سێ قورئانێ بعه‌لمێ و د‌ علمێ د‌ا د‌لنزم بێ و به‌ند‌ه‌یێن خود‌ێ ھینی زانینا خود‌ایی د‌كێ و خێرێ ژ خود‌ا د‌خازێ، د‌ بھشتێ د‌ا چ خێر ژ یا وی مه‌زنتر و چ قه‌د‌ر و قیمه‌ت ژ یێ وی بلنتر نینن. و چ د‌ه‌ره‌جه‌یه‌ك بلند‌ و خوه‌ش و باش د‌ بھشتێ د‌ا ھه‌بێ موحه‌قه‌ق ئه‌وی باشترین به‌ھر د‌ وێ د‌ا ھه‌یه‌».[14]

مه‌عنا ته‌رتیلێ

یێك ژ ئه‌د‌ه‌بێن خوه‌ند‌نا قورئانێ كو ئه‌سه‌رێ د‌ د‌ل د‌ا د‌اتێنێ و حه‌قه‌ كو خوه‌ند‌ایێ قورئانێ ھای ژێ بمینێ، مه‌سه‌لا ته‌رتیلێ یه‌، گوورا د‌ حه‌د‌یسێ د‌ا ھاتی، ته‌رتیل، ھای ژێ مانا قه‌ید‌ێ یه‌ د‌ له‌ز خوه‌ند‌نێ د‌ا، ب ئاوایه‌ك وه‌ره‌نگ كو كه‌لیمه‌ ژ ھه‌ڤ بقه‌تن و جد‌ا ببن.

عه‌بد‌وللاھێ كورێ سوله‌یمان د‌بێژێ: «من ژ حه‌زره‌تێ ئمام صاد‌ق (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) د‌ه‌رحه‌ق ڤێ ئایه‌تێ د‌ا پرسی: «وَ رَتِّل القُرآنَ تَرتیلا». وی گووت: میرێ باوه‌رد‌اران(سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) گووتیه‌: یانی ئه‌وێ ب باشی ئه‌شكه‌ره‌ بكه‌ و چه‌وا كو د‌ شعرێ د‌ا له‌زكه‌تن ھه‌یه‌ د‌ وێ د‌ا له‌ز نه‌كه‌ڤه‌، كه‌لیمێن وێ ژی وه‌ره‌نگ ژ ھه‌ڤ نه‌قه‌تینه‌ وه‌ك چه‌وا خیز ژ ھه‌ڤ جود‌ا د‌بێ و پچێن وێ ھه‌ڤ ناگرن؛ لێ وه‌ره‌نگ بخوینن كو ئه‌سه‌رێ ل د‌ل بكێ و د‌لێن قاھیم بترسێنێ، بلا خه‌ما ھه‌وه‌ نه‌ ئه‌و بێ كو ھوون بگھێن خلاسه‌كا سووره‌ت.[15] یانی نه‌ ل وێ فكرێ د‌ا بن كو ھوون زووكا قورئانێ ختم بكین ئان ب له‌ز سووره‌ته‌كی خلاس بكین و پێڤه‌ بچین حه‌تا د‌ووماھیكێ.

نخوه‌ مرووڤ كو د‌خازێ كه‌لامێ خود‌ێ بخوینێ و پێ ئایه‌تێن خود‌ا د‌لێ خوه‌ یێ ره‌ق د‌ه‌رمان بكێ و شفا یا نه‌خوه‌شیێن د‌لی بگرێ و پێ نوورا وێ بگھێ مه‌رته‌بێن ئاخره‌تی، گه‌ره‌كه‌ وه‌سیله‌ و ئه‌سبابێن زاھری و باتنی یێ وێ د‌ه‌سڤه‌ بێنێ و ئه‌د‌ه‌بێن ئه‌شكه‌ره‌ و مه‌عنه‌وی یێن وێ ب جی بێنێ. نه‌ وه‌ك مه‌ كو ئه‌گه‌ر جار و باران ژی ئه‌م قورئانێ بخوونن، خێنجی كو ئه‌م ژ مه‌عنه‌ و مه‌خسه‌د‌ و د‌ه‌ستوور و وه‌عز و شیره‌تێن وێ بێ خه‌به‌رین؛ تو د‌بێژی قه‌ی ئایه‌تێن د‌ه‌رحه‌ق عه‌زابێ جه‌ھنه‌مێ و خوه‌شیێن بھشتا خوه‌ش د‌ا، نه‌ ژ مه‌ را نه‌ و نه‌عووزو بللاھ د‌ه‌ما ئه‌م كتێبا چێرووكا د‌خوینین د‌لێ مه‌ حازرتره‌ ژ ھنگێ كو ئه‌م كتێبا خود‌ا د‌خوینن، خێنجی ژ ڤان ڤێجا ئه‌م ھای ژ ئه‌د‌ه‌بێن خوه‌ند‌نا روویێ قورئانێ ژی نامینین.

حه‌د‌یس د‌بێژن: «ب خه‌م و حوزن و ب د‌ه‌نگه‌ك خوه‌ش قورئانێ بخوینن».[16] عه‌لی بن حوسه‌ین (سه‌لامێن خود‌ێ لێ بن) وصا باش و خوه‌ش قورئان ته‌لاوه‌ت د‌كرا و د‌خوه‌ند‌ا كو كه‌سێن وێد‌ه‌رێ را د‌ه‌رباز د‌بوونا د‌سه‌كنینا و گوھ د‌د‌انێ و ھنه‌ك ژ حال د‌چووان.[17] لێ ئه‌م، د‌ه‌ما بخازین د‌ه‌نگێ خوه‌ یێ خوه‌ش نیشا خه‌لكێ بد‌ین، ئه‌م قورئانێ ئان بانگێ د‌كین وه‌سیله‌ و مه‌خسه‌د‌ا مه‌ نه‌ ته‌لاوه‌تا قورئانێ و نه‌ عه‌مه‌ل كرنا ب ڤێ سوننه‌تێ یه‌. وه‌لحاصل حیله‌پیلێن شه‌یتان و نه‌فسا ئه‌مماره‌ پرن و پرجاران حه‌ق وباتل تێخن ناڤھه‌ڤ را و سپه‌حی و كرێتێ ته‌ڤھه‌ڤ د‌كن، گه‌ره‌كه‌ مرووڤ ھان و ھاوارا خوه‌ ژ خود‌ا را ببێ.


[1]- ئوصوولا كافی، ج٢، ص ٦٠٩.

[2]- ئه‌و

[3]- مه‌حه‌ججه‌تول به‌یزاء، ج٢، ص ٢٣٧.

[4]- ئوصوولا كافی، ج٢، ص ٦١٢.

[5]- ئه‌و ص ٥٩٦ – ٦٠٢.

[6]- ئه‌و ص ٦٠٣.

[7]- بحار، ج ٩٠، ص ١٨٧.

[8]- ئوصوولا كافی، ج٢، ص ٦٣٩ – ٦٤٢..

[9]- ئه‌و ص ٦٠٠.

[10]- نه‌ھجول به‌لاغه‌، ئاخفتنا ١٩٣ كو ب خوتبا ھه‌ممام مه‌شھوور بویه‌.

[11]- ئوصوولا كافی، ج٢، ص ٦٢٧.

[12]- وه‌سائل ، ج ٤، ص ٨٣٧.

[13]- تاھا/ ١٢٥ – ١٢٦: قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيرًا * قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى.

[14]- وه‌سائل ، ج ٤، ص ٨٣٧.

[15]- ئوصوولا كافی، ج٢، ص ٦١٤.

[16]- ئه‌و

[17]- ئه‌و ص ٦١٥.

نظرات

ارسال نظر

* فیلدهای ستاره دار حتما بایستی مقدار داشته باشند.