ئمامه‌ت

ئمامه‌ت

پشتی رحله‌تا پێغه‌مبه‌رێ مه‌زنێ ئسلامێ (ص) موهمترین به‌حس كو د كوومه‌لا نوو ئاڤا بوویا ئسلامێ دا ژێ هات ئاخفتن به‌حسا خه‌لافه‌ت و جیگری یا ره‌سوولێ خودێ بی (ص) . كوومه‌كی ل سه‌ر ئه‌ساسێ بیر و هزرا هنه‌ك ژ مه‌زنێن صه‌حابان، خه‌لافه‌تا ئه‌بوبه‌كر قه‌بوول كرن و هنه‌ك دی ژی ل سه‌ر وی باوه‌ریێ مان كو جیگری یا پێغه‌مبه‌ر (ص) گووره‌كی ناساندنا ئه‌وی بخوه‌ (ص) ئمام عه‌لی یه ‌(س). پشتی هنگێ ده‌ستا ئه‌ول ب ناڤێ «عاممه» - ئه‌هلێ سوننه‌ت و جه‌ماعه‌ت– و ده‌ستا دووێ ب ناڤێ «خاصصه» - ته‌شه‌ییوع– هاتن ناس كرن.
نوكتا گووتنێ ئه‌ڤه‌ كو ئختلافا شیعه‌ و سوننیان تنێ ده‌رحه‌ق شه‌خصێ جیگرێ پێغه‌مبه‌ر دا (ص) نینه، به‌لكی د نێرینا هه‌ر ێیكی دا «ئمام» مه‌عنه‌ و مه‌فهووم و جهه‌ك تایبه‌ت هه‌یه‌ كو ئه‌ڤا دو رێچكا ژ هه‌ڤ ڤه‌دقه‌تێنێ. ژ بوونا رووناهی بوونا به‌حسێ ئه‌مێ مه‌عنا ئمام و ئمامه‌تێ باڤێژین به‌ر لێكوولینێ:
«ئمامه‌ت» د لوغه‌ت د‌ا ب ‌مه‌عنا پێشكاری و رێبه‌ری یه ‌و «ئمام» كه‌سه‌كه‌ كو به‌رپرسیاری یا كوومه‌كی د رێكه‌ك مه‌علووم د‌ا لخوه‌ دگرێ. و د ئصطلاحێ دا ئمامه‌ت ب ‌شكلێن موخته‌لف ژێ ھاتیه‌ ئاخفتن.
د نه‌زه‌را ئه‌هلێ سوننه‌ت دا ئمامه‌ت؛ حاكمیه‌ته‌ك دنیایی یه‌ (نه‌ مه‌نصه‌ب و مه‌قامه‌ك ئلاهی) كو ب وێ رێكێ ڤه‌ جامعا موسلمانا تێ ئداره ‌كرن و رێڤه ‌برن. و چكو هه‌ر كوومه‌ك موحتاجێ پێشكار و مه‌زنه‌كی یه، كووما موسلمانا ژی پشتی پێغه‌مبه‌رێ گرانقه‌در (ص) ژ خوه‌ ره‌ ره‌هبه‌رك بژارتن و چكو ژ ڤێ مه‌سه‌لێ را شكله‌ك خاص و تایبه‌ت د دین د‌ا نه‌ھاتیه‌ مه‌علووم كرن، بژارتنا جیگرێ پێغه‌مبه‌ر (ص) دكارێ ب ‌شكلێن موخته‌لف چێبێ؛ وه‌ك: بیر و هزرا زێده‌ترێ (ئه‌كسه‌ریه‌تێ) ئان مه‌زنێن وان و ئان وه‌صیه‌تا خه‌لیفێ پێشدا و ئان حه‌تا ب رێكا سه‌ركه‌تنا عه‌سكه‌ری ڤه.
لێبه‌لێ شیعه‌ كو ئمامه‌تێ ده‌واما رێكا پێغه‌مبه‌ریێ و ئمام حوججه‌تا خودێ د ناڤ خه‌لکێ د‌ا زانێ، ل سه‌ر ڤێ باوه‌ریێ یه‌ كو ئمام تنێ ب رێكا كفش كرنا ئلاهی ڤه‌ چێد‌بێ كو ل سه‌ر زمانێ پێغه‌مبه‌رێ ئینه‌رێ وه‌حیێ ڤه‌ تێ ناساندن. ئه‌ڤاهه ‌ژ به‌ر وی جهێ بلندێ ئمامه‌تێ یه‌ د فكرا شیعه‌تیێ د‌ا كو نه ‌تنێ ئمام سه‌رپه‌ره‌ستێ كوومێ و مودیر و رێڤه‌به‌رێ جامعا موسلمانا زانێ، به‌لكی خێنجی وێ، به‌یانكه‌رێ حوكمێن خودێ و موفه‌سسرێ قورئانێ و ره‌هبه‌رێ رێكا به‌خته‌وه‌ریێ ژی حه‌ساب دكێ. ب به‌یانه‌ك دی، د فه‌رهه‌نگا شیعه‌تیێ د‌ا ئمام مه‌رجه‌عێ كار و بارێ خه‌لكێ یه‌ د دو پشكێن دین و دنیایێ دا، نه‌وه‌ك چه‌وا ئه‌هلێ سوننه‌ت باوه‌ر دكن كو به‌رپرسیاری یا خه‌لیفه‌ تنێ حوكمه‌ت كر‌ن و رێڤه‌برنا دنیا خه‌لكێ یه.

نظرات

ارسال نظر

* فیلدهای ستاره دار حتما بایستی مقدار داشته باشند.